سامانه پژوهشی – 
تحلیلی پیرامون ایمان ابوطالب از نگاه فریقین- قسمت ۲۵

سامانه پژوهشی – تحلیلی پیرامون ایمان ابوطالب از نگاه فریقین- قسمت ۲۵

وَأَنذِرْهُمْ یَوْمَ الاْزِفَهِ إِذْ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ کَاظِمِینَ مَا لِلظَّالِمِینَ مِنْ حَمِیم وَلاَ شَفِیع یُطَاعُ. غافر/۱۸.
و آنها را از روز نزدیک بترسان، هنگامی که از شدّت وحشت دلها به گلوگاه می ‏رسد و تمامی وجود آنها مملوّ از اندوه می ‏گردد براى ستمکاران دوستى وجود ندارد، و نه شفاعت کننده‏اى که شفاعتش پذیرفته شود.
و در آیه دیگر می ‌فرماید:
وَنَسُوقُ الْمُجْرِمِینَ إِلَى جَهَنَّمَ وِرْداً لاَ یَمْلِکُونَ الشَّفَاعَهَ إِلاَّ مَنْ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْداً. مریم: ۸۷ ـ ۸۶.
و مجرمان را (همچون شتران تشنه‏کامی که به سوى آبگاه می ‏روند) به‏ جهنّم می ‏رانیم آنان هرگز مالک شفاعت نیستند؛ مگر کسى که نزد خداوند رحمان، عهد و پیمانى دارد.
در این که مراد از «عهد» در جمله « اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْداً» چیست، علماى شیعه و سنى قائل هستند که مراد از آن اقرار به وحدانیت خداوند است.
زمخشرى در کشاف می ‌گوید:
وعهد الله ما عقدوه على أنفسهم من الشهاده بربوبیته.
و عهد خدا آن چیزى است که پیمان گرفته است بر خود ایشان بر شهادت به ربوبیت خدا متعال.[۲۵۵]
ابن کثیر سلفى نیز می ‌گوید:
هذا استثناء منقطع بمعنی لکن من اتخذ عند الرحمن عهداً وهو شهاده أن لا اله إلاّ اللّه والقیام بحقّها.
این استثناء منقطع است بمعنى لکن کسى که نزد خدا عهدى گذاشته باشد و آن شهادت به این است که خدایى جز خداى یگانه نیست و قیام به حق آن کند.[۲۵۶]
بنابر این اگر ابوطالب کافر باشد صحیح نیست که پیامبر براى او طلب شفاعت کند و براى پیامبر امکان پذیر نیست که در عذاب او تخفیف قائل شود. پس ثابت می ‌شود که حدیث ضحضاح مخالف با نص کتاب است.
۶ – حدیث ضحضاح مخالف با سنت نبوی
علاوه بر مخالفت حدیث ضحضاح با نص صریح آیات قرآن، با سنت پیامبر نیز مخالفت صریح دارد؛ زیرا سنت نبوى صراحت دارد بر اینکه شفاعت مخصوص کسانى است که ایمان به خداى عزوجل دارند که شامل مشرکین و کفار نمی ‌شود. احمد بن حنبل در مسند خود می ‌نویسد:
۱. حدثنا عبد اللَّهِ حدثنی أبی ثنا قُتَیْبَهُ بن سَعِیدٍ ثنا بَکْرُ بن مُضَرَ عَنِ بن الْهَادِ عن عَمْرِو بن شُعَیْبٍ عن أبیه عن جَدِّهِ ان رَسُولَ اللَّهِ قال:… فاخرت مسألتی إلى یَوْمِ الْقِیَامَهِ فهی لَکُمْ وَلِمَنْ شَهِدَ أَنْ لاَ إِلَهَ الا الله
پیامبر اکرم فرمودند: درخواست خود از خداى متعال را تا روز قیامت به تاخیر انداخته ام پس آن درخواست (شفاعت) براى شما و کسانى است که شهادت به یگانگى خداى متعال می ‌دهند.[۲۵۷]
ابن کثیر بعد از نقل این روایت می ‌گوید:
إسناد جید قوی ولم یخرجوه.
اسناد این روایت خوب و قوى است؛ ولى آن‌ها (نویسندگان صحاح سته) نقل نکرده‌اند.[۲۵۸]
البانى در باره این روایت می ‌گوید:
أخرجه أحمد بسند حسن.
این روایت را احمد با سند «حسن» نقل کرده است.[۲۵۹]
۲. حدثنا عبد الله حدثنی أبی ثنا حسین بن محمد ثنا إسرائیل عن أبی إسحاق عن أبی برده عن أبی مُوسَى قال قال رسول اللَّهِ صلى الله علیه وسلم أُعْطِیتُ خَمْساً بُعِثْتُ إلى الأَحْمَرِ وَالأَسْوَدِ وَجُعِلَتْ لی الأَرْضُ طَهُوراً وَمَسْجِداً وَأُحِلَّتْ لی الغنائم ولم تَحِلَّ لِمَنْ کان قبلی وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ شَهْراً وَأُعْطِیتُ الشَّفَاعَهَ وَلَیْسَ من بنى الا وقد سَأَلَ شَفَاعَهً وإنی أخبأت شفاعتی ثُمَّ جَعَلْتُهَا لِمَنْ مَاتَ من أمتی لم یُشْرِکْ بِاللَّهِ شَیْئاً.
رسول خدا فرمودند: پنج چیز به من عطا شده است یکى اینکه براى هدایت (همه) سرخ‌پوست و سیاه‌پوست مبعوث شدم و زمین براى من پاک قرار داده شد و غنیمت‌ها براى من حلال شده که براى پیامبران قبل از من حلال نشده بود و با وحشت (ابهت) یارى داده شدم و شفاعت به من داده شد و هیچ پیامبرى نبود مگر اینکه سهم شفاعت خود را طلب کرد و به درستى که من شفاعت خود را نگه داشتم سپس آن را براى کسى قرار دادم که در حالى بمیرد که مشرک به خداى متعال نباشد.[۲۶۰]
هیثمی بعد از نقل این روایت می ‌گوید:
رواه أحمد متصلا ومرسلا والطبرانی ورجاله رجال الصحیح.
این روایت را احمد به صورت متصل و مرسل و همچنین طبرانى نقل کرده‌اند، راویان این روایت، راویان صحیح بخارى هستند.[۲۶۱]
ابن کثیر در باره این روایت می ‌گوید:
وهذا اسناد صحیح ولم أرهم خرجوهم.
اسناد این روایت صحیح است؛ در حالى که ندیدم که آن‌ها (نویسنگان صحاح سته) آن را نقل کرده باشند.
القرشی الدمشقی، إسماعیل بن عمر بن کثیر ابوالفداء (متوفای۷۷۴هـ)، تفسیر القرآن العظیم، ج۲، ص۲۵۶، ناشر: دار الفکر – بیروت – ۱۴۰۱هـ.
۳. حدثنا عبد اللَّهِ حدثنی أبی ثنا هَاشِمٌ والخزاعی یَعْنِى أَبَا سَلَمَهَ قَالاَ حدثنا لَیْثٌ حدثنی یَزِیدُ بن أبی حَبِیبٍ عن سَالِمِ بن أبی سَالِمٍ عن مُعَاوِیَهَ بن مُغِیثٍ الهذلی عن أبی هُرَیْرَهَ أَنَّهُ سَمِعَهُ یقول سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله علیه وسلم… فقال:… وشفاعتی لِمَنْ شَهِدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ الله مُخْلِصاً یُصَدِّقُ قَلْبُهُ لِسَانَهُ وَلِسَانُهُ قَلْبَهُ.
رسول گرامی اسلام فرمودند: شفاعت من براى کسى است که از روى اخلاص شهادت به یگانگى خداى متعال دهد و شهادت دهد که محمد رسول خداست و قلب او را زبانش و زبان او را قلبش تصدیق کند.
الشیبانی، أحمد بن حنبل ابوعبدالله (متوفای۲۴۱هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج ۲، ص ۳۰۷، ح۸۰۵۶، ناشر: مؤسسه قرطبه – مصر.
حاکم نیشابورى می ‌گوید:
هذا حدیث صحیح الاسناد. این روایت، سندش صحیح است.[۲۶۲]
هیثمی در باره این روایت می ‌گوید:
ورجاله رجال الصحیح غیر معاویه بن متعب وهو ثقه.
راویان این روایت، راویان صحیح بخارى هستند؛ غیر از معاویه بن متعب که او نیز ثقه است.[۲۶۳]
استدلال به آیه هُمْ یَنْهَوْنَ عَنْهُ وَیَنْأَوْنَ عَنْهُ

این مطلب را هم بخوانید :
منابع مقالات علمی :بررسی رابطه الگو های مصرف و رفاه ذهنی در بین ساکنین بالای ...