تاثیر سرمایه فکری بر شاخص توسعه انسانی در شرکت های پذیرفته شده  …

تاثیر سرمایه فکری بر شاخص توسعه انسانی در شرکت های پذیرفته شده …

مراحل مدل و کاربرد شاخص توسعه‌ی انسانی (HDI)

جهت سنجش و تعیین سطوح توسعه یافتگی کشورها ابتدا به تعریف و تعیین شاخص‌های توسعه‌ی انسانی و جمع‌آوری آمار و اطلاعات لازم اقدام گردیده و سپس با توجه به محدودیت‌ها و تنگناهای موجود در فرآیند کار، به تعیین و بررسی سه شاخص توسعه‌ی انسانی «امید به زندگی[۱۱۸]»، «نرخ باسوادی[۱۱۹]» و «درآمد سرانه[۱۲۰]» پرداخته شده است، که تنها منبع موثق آمارهای سازمان ملل متحد بوده است. پس از گردآوری و پردازش اطلاعات و داده‌های مورد نیاز، سطوح توسعه یافتگی کشور با استفاده از شاخص توسعه‌ی انسانی (HDI) محاسبه گردیده است.

برنامه‌ی عمران سازمان ملل، برای درجه‌بندی نواحی از لحاظ توسعه یافتگی (کالبدی ـ انسانی) الگویی به کار برده است که جدیدترین الگوی رسمی به کار گرفته در سطح جهانی بوده و به علاوه قابلیت گسترش و جایگزینی آن‌ها در فضاهای مورد برنامه‌ریزی با مقیاس‌های مختلف و متنوع قابل اجراست. این الگو به نام شاخص توسعه‌ی انسانی معروف است (حسین‌زاده، ۱۳۸۰؛ ۱۵۲). این شاخص در سال ۱۹۹۰ توسط محبوب‌الحق[۱۲۱] اقتصاددان پاکستانی گسترش یافت، و از سال ۱۹۹۳ به توسط برنامه‌ی عمران سازمان ملل در گزارش سالیانه قرار گرفت.

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

شاخص توسعه‌ی انسانی میزان توسعه‌ی یک کشور را در سه بعد بررسی می‌کند (نمودار ۳-۱).

میزان سلامتی در زندگی با استفاده از امید به زندگی؛

شناسایی نرخ باسوادی بزرگسالان و نرخ ترکیبی ثبت‌نام ناخالص؛

سطح زندگی مناسب از طریق محاسبه‌ی تولیدات خام داخلی برای هر نفر.

نمودار ۳-۱- نحوه‌ی محاسبه‌ی شاخص توسعه‌ی انسانی HDI

این روش کاربرد و موارد استفاده‌ی مختلفی دارد که یکی از آن‌ها درجه‌بندی و طبقه‌بندی سکونت‌گاه‌ها است.

این شاخص میانگین حسابی اندازه‌گیری سه شاخص دیگر با وزن‌های مساوی است این سه عبارتند از شاخص امید زندگی E، شاخص آموزش Ed و شاخص تولید ناخالص داخلی واقعی سرانه P.

 

چنان‌که ذیلاً خواهد آمد اندازه‌ی هر یک از این سه شاخص بین صفر و یک قرار دارد و بنابراین اندازه‌ی شاخص توسعه‌ی انسانی هم در هر جامعه عددی است بین (۰) و (۱). کشورهایی که اندازه‌ی شاخص توسعه‌ی انسانی آن‌ها ۹/۰ و بیشتر باشد دارای توسعه‌ی انسانی خیلی بالا، کشورهایی که اندازه‌ی شاخص توسعه‌ی انسانی آن‌ها بین ۸/۰ و ۹/۰ باشد دارای توسعه‌ی انسانی بالا، آن‌هایی که دارای اندازه‌ی ۵/۰ تا ۸/۰ هستند دارای توسعه‌ی انسانی متوسط و بقیه که دارای اندازه‌ی کمتر از ۵/۰اند دارای توسعه‌ی انسانی پایین تلقی و نامیده شده‌اند.

متغیر (Indicator) و شاخص (Index)

برای هر یک از شاخص‌های امید زندگی، آموزش و تولید ناخالص داخلی سرانه‌ی شاخصی تعریف شده که اندازه‌ی آن در هر جامعه از آمارهای مربوطه محاسبه می‌گردد. اما برای آن‌که بتوان اندازه‌ی هر یک از این شاخص‌ها را در چند منطقه مقایسه کرد، لازم است علاوه بر محاسبه‌ی شاخص، به حداقل و حداکثر اندازه‌ی آن در آن مناطق توجه کرد.

درباره‌ی امید زندگی و آموزش اگر حداکثر و حداقل اندازه شاخص در چند جامعه‌ی مورد مقایسه را با iM و im و اندازه‌ی آن در جامعه‌ی موردنظر با i و اندازه‌ی شاخص آن را با I نشان دهیم داریم:

 

اندازه‌ی شاخص همواره بین صفر و یک قرار دارد.

شاخص امید زندگی (Life Expectancy Index)

اگر اندازه‌ی شاخص امید زندگی در چند جامعه‌ی مورد مقایسه، حداکثر eM ، حداقل em و برای جامعه‌ی موردنظر ei باشد شاخص امید زندگی این جامعه چنین به دست می‌آید:

 

در سال ۱۹۷۷ آمارهای جهانی حداقل و حداکثر امید زندگی در کشورهای مورد مقایسه را ۸۵ و ۲۵ سال نشان می‌دهد که این ارقام تاکنون مورد استفاده هستند بنابراین همواره داریم:

 

شاخص آموزش (Education Index)

این شاخص، از ترکیب دو شاخص دیگر به دست می‌آید یکی شاخص «درصد باسوادی بزرگسالان» (L) و دیگری شاخص «نسبت ترکیبی ثبت‌نام ناخالص در سطوح ابتدائی، متوسطه و عالی» (R) .

شاخص درصد باسوادی بزرگسالان (Adult literacy Index)

اگر در چند جامعه مورد مقایسه درصد یا شاخص باسوادی افراد ۱۵ ساله و بالاتر با l نشان داده شود نظر به این‌که مقادیر حداکثر و حداقل این درصد برای همه‌ی جوامع ۱۰۰ و صفر می‌باشد بنابراین شاخص باسوادی برای یک جامعه شماره‌ی i ،  است.

شاخص «نسبت ترکیبی ثبت‌نام ناخالص در سطوح ابتدایی، متوسطه و عالی» در مناطق و سال‌های مختلف (Gross Enrollment Index)

میانگین حسابی درصدها یا شاخص‌های تعداد دانش‌آموزان در هر یک از سه دوره‌ی تحصیلی نامبرده، به جمعیت در سن تحصیل در آن دوره به عنوان نسبت ترکیبی ثبت‌نام ناخالص در مجموع سه دوره‌ی فوق به کار رفته است. اگر این میانگین درصدها را با r نشان دهیم مقادیر حداکثر و حداقل آن در همه‌ی جامعه‌ها می‌تواند ۱۰۰ و صفر باشد بنابراین شاخص برای جامعه‌ی iام چنین به دست می‌آید:

 

برای محاسبه‌ی شاخص آموزش، Li با ضریب ۲ و Ri با ضریب ۱ با یکدیگر جمع شده و به ۳ تقسیم می‌شوند.

 

شاخص تولید ناخالص داخلی سرانه‌ی واقعی تعدیل شده (PPP$)

این شاخص با استفاده از اندازه‌ی تولید ناخالص داخلی یک کشور به قیمت ثابت محاسبه می‌شود که طبق رابطه‌ی زیر محاسبه می‌شود:

رقم تولید ناخالص داخلی = تولید ناخالص داخلی سرانه (به قیمت جاری)
جمعیّت کل کشور

به منظور واقعی نمودن این مقدار بایستی از شاخص بهاء تولید کننده استفاده شود.

شاخص تولید ناخالص داخلی سرانه‌ی واقعی (P)

و اما برای محاسبه‌ی شاخص تولید سرانه، هرگاه ارزش تولید ناخالص واقعی سرانه تعدیل شده در یک کشور را با pppsi و حداکثر این ارزش را در کشورهای مورد مقایسه با pppsM و حداقل pppsm نشان دهیم شاخص(به روشی که توضیح آن موضوع این گزارش نیست) با این فرمول به دست می‌آید.

 

حداکثر و حداقل درآمد سرانه‌ی کشورها برابر ۴۰۰۰۰ دلار و ۱۰۰ دلار گرفته می‌شود. بنابراین فرمول بالا را می‌توان همواره به این صورت مورد استفاده قرار داد:

 

و یا

 

اندازه‌ی این شاخص نیز همواره بین صفر و یک قرار دارد.

اندازه‌ی شاخص تولید انسانی (HDI) از روی سه شاخص (مؤلفه) معرفی شده، به این صورت محاسبه شده است:

 

توسعه‌ی انسانی، در پی ایجاد فرایندی پایدار به منظور بالفعل نمودن تمام قابلیت‌های انسانی است. برای رسیدن به این مهم پرداختن به مشکلات مرتبط با «انسان» از جایگاه خاصی برخوردار است. با افزایش سطح آموزش، بهداشت و رفاه اقتصادی، انسان خواهد توانست با کسب آزادی‌های بیشتر به بهبود کیفی زندگی خود دست یابد. در این مبحث با نشان دادن ارتباط بین توسعه‌ی انسانی و به نقش سرمایه‌ی فکری در این فرایند پی خواهیم برد.

در فصل آینده به انجام آزمون های آماری با توجه به جامعه آماری مطرح شده در فصل یک و روش های محاسبه متغیر ها در این فصل پرداخته می شود.

فصل چهارم

آزمون فرضیات و تجزیه و تحلیل

۴-۱ مقدمه:

در فصل سه، به بررسی روش سرمایه فکری و شاخص توسعه انسانی به تفسیر پرداخته شد؛ در این فصل به توصیف و تجزیه و تحلیل داده‌ها می‌پردازیم. از آن جایی که هر پژوهش به دنبال اهداف خاص خود است و رسیدن به آن اهداف می‌تواند موضوع پژوهش را توجیه نماید لذا انجام پژوهش، تجزیه و تحلیل آماری و بررسی یافته‌های محققان و پژوهشگران را به سوی شناخت بهتر هدایت و زمینه را برای پژوهش‌های بعدی آماده می‌سازد. از این رو پس از جمع آوری داده های تحقیق، به تجزیه و تحلیل داده های به دست آمده پرداخته می شود. برای تجزیه وتحلیل داده ها از روش آمار توصیفی و استنباطی تواماً استفاده می شود. ابتدا آمار توصیفی مربوط به آزمودنی های و متغییرهای اصلی تحقیق بیان می شود و سپس آمار استنباطی مربوط به فرضیه های تحقیق ارائه شد، در این راستا فرضیه های تحقیق با آزمون های مناسب و با کمک نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل می شوند.

۴-۲ آماره‌های توصیفی

متغییر مستقل این پژوهش سرمایه فکری است، خلاصه ای از نتایج مربوط به آمار توصیفی این متغییر به شرح جدول ذیل است. همچنین میانگین ، انحراف معیار ، کمترین و بیشترین میزان سرمایه فکری در جدول آورده شده است.

نگاره ۴-۱ : جدول آماره‌های توصیفی متغیرهای پژوهش

ماکسیمم مینیمم انحراف معیار میانگین متغیر
۰۲/۷ ۶۸۳۲/۳ ۹۹۶۶/۰ ۴۳۰۱/۴ سرمایه فکری (VAIC)

منبع: محاسبات تحقیق

در جدول بالا، مقادیر میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر سرمایه فکری سنجیده شده است.

نگاره ۴-۲ جدول آماره های توصیفی متغیر های وابسته پژوهش

ماکسیمم مینیمم انحراف معیار میانگین متغیر
۸۳/۰ ۷۵/۰ ۰۲۸۷/۰ ۷۷۴۵/۰ شاخص امید به زندگی (LEI)
۸۵۱/۰ ۶۴/۰ ۰۶۴/۰ ۷۴۴۲/۰ شاخص آموزش (EI)
۸۰۴/۰ ۶۵/۰ ۰۴۸۱/۰ ۷۱۷۹/۰ شاخص تولید ناخالص داخلی (GDPI)
۷۸۸/۰ ۶۹۷/۰ ۰۳۲۵/۰ ۷۴۳۸/۰ شاخص توسعه انسانی (HDI)

منبع: سایت سازمان ملل متحد

همچنین این مقادیر برای متغیرهای وابسته به شرح جدول فوق است. در ادامه خلاصه ای از نتایج مربوط به آمار توصیفی سرمایه فکری به عنوان متغییر وابسته پژوهش در جدول ۴-۳ ارائه شده است.

نگاره ۴-۳ : شاخص های آماری سرمایه فکری

شاخص آماری حجم نمونه میانگین میانه انحراف معیار Min Max
سال ۱۳۸۰ ۱۰۰ ۰۵/۴ ۴۹/۳ ۹۶/۱ ۷۷/۰ ۱۶/۱۱
سال ۱۳۸۱ ۱۰۰ ۸۴/۳ ۴۰/۳ ۹۰/۱ ۶۰/۰- ۴۹/۱۱
سال ۱۳۸۲ ۱۰۰ ۰۰/۴ ۴۲/۳ ۵۴/۲ ۹۵/۱- ۶۶/۱۷
سال ۱۳۸۳ ۱۰۰ ۵۹/۴ ۲۲/۳ ۰۹/۸ ۱۴/۱۸- ۱۵/۷۲
سال ۱۳۸۴ ۱۰۰ ۱۹/۴ ۳۰/۳ ۲۴/۳ ۸۶/۰- ۰۲/۲۰
سال ۱۳۸۵ ۱۰۰ ۰۶/۵ ۴۵/۳ ۸۸/۶ ۱۰/۵- ۳۹/۵۷
سال ۱۳۸۶ ۱۰۰ ۰۵/۴ ۴۱/۳ ۰۹/۳ ۱۶/۱- ۵۷/۲۲
سال ۱۳۸۷ ۱۰۰ ۶۸/۳ ۲۵/۳ ۹۲/۲ ۸۵/۱- ۳۸/۲۳
سال ۱۳۸۸ ۱۰۰ ۸۱/۳ ۰۹/۳ ۵۸/۳ ۱۱/۱- ۹۰/۲۸
سال ۱۳۸۹ ۱۰۰ ۰۲/۷ ۸۰/۲ ۶۱/۳۰ ۷۱/۰- ۸۴/۳۰۴

منبع:محاسبات تحقیق

مقادیر منفی در ستون Min به این دلیل است که، در محاسبه سرمایه فکری به روش پالیک در مرحله چهارم نیاز است که هزینه کارکنان به عنوان سرمایه انسانی از ارزش افزوده شرکت (محاسبه شده در مرحله یک) کسر شود؛ در مواردی که هزینه حقوق بیشتر است از ارزش افزوده این مقدار منفی می شود و تاثیر آن تا پایان مرحله پنج و بدست آمدن سرمایه فکری اعمال می شود.

شایان توجه است نمودار های مربوط به توسعه انسانی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹ طبق گزارش سازمان ملل متحد به شرح نمودار زیر می باشد:

نمودار۴-۱: شاخص توسعه انسانی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹ طبق گزارش سازمان ملل متحد در مورد ایران

در نمودار بالا، همچنان که مشاهده می شود، شاخص توسعه انسانی در سال های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۷ در بالاترین سطح در ده ساله اخیر بوده است. رتبه ایران در بین ۱۷۷ کشور جهان، طبق گزارشات سازمان ملل متحد در این سال ها، به ترتیب ۱۰۱، ۹۹ و ۹۶ جزء کشورهای دارای توسعه انسانی متوسط بوده است.

همچنین شاخص های تشکیل دهنده شامل آموزش، امید به زندگی و تولید ناخالص داخلی به ترتیب در نمودارهای ذیل نمایش داده شده اند:

نمودار۴-۲: شاخص آموزش از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹ طبق گزارش سازمان ملل متحد

با توجه با نمودار۴-۱ که شخص توسعه انسانی در سال های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۷ در بالاترین سطح طی ده سال گذشته بوده، لکن در خصوص شاخص دسترسی به آموزش در سال های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹، ما شاهد بیشترین مقادیر هستیم.

نمودار۴-۳: شاخص امید به زندگی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹ طبق گزارش سازمان ملل متحد

نمودار ۴-۳ نیز همانند نمودار شاخص دسترسی به آموزش، مبین این مطلب است که، امید به زندگی در سال های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ دارای بالاترین مرتبه در ده ساله اخیر بودهاست.

نمودار۴-۴: شاخص تولید ناخالص داخلی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹ طبق گزارش سازمان ملل متحد

امّا نمودار ۴-۴ که در مورد شاخص تولید ناخالص داخلی است: گویای این مطلب است که ایران در اوایل دهه ۸۰ دارای مقادیر نسبتا متوسطی است؛ این مهم در سال های ۱۳۸۶ و ۱۳۸۷ به بالاترین مقدار رسیده. در این دو سال رتبه ایرن طبق گزارش سازماان نلل متحد ۹۴، و جزء کشورهای دارای توسعه انسانی متوسط بوده است.

۴-۳ آزمون فرضیات

۴-۳-۱ فرضیه اول

بین سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته‌شده در بورس ایران و شاخص توسعه انسانی رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.

فرضیه‌های این آزمون به صورت زیر است:

 

که در آن  ضریب همبستگی پیرسون بین سرمایه فکری و شاخص توسعه انسانی است. برای آزمون این فرضیه از آزمون ضریب همبستگی پیرسون استفاده می‌شود که نتایج آن در جدول ۴-۴ آمده است.

نگاره ۴-۴ : نتایج ضریب همبستگی پیرسون برای سرمایه فکری و شاخص توسعه انسانی

ضریب همبستگی پیرسون میزان معناداری نتیجه آزمون
۲۵۵/۰- ۲۳۷/۰ رابطه مستقیم وجود ندارد

با توجه به نتایج مذکور در جدول ۴-۴ به دلیل آن که میزان معناداری بزرگ‌تر از ۰۵/۰ است فرضیه صفر رد نمی‌شود. این یعنی نمی‌توان گفت بین شاخص سرمایه فکری و شاخص توسعه انسانی در شرکت های پذیرفته‌شده در بورس ایران رابطه معنادار وجود دارد.

۴-۳-۲ فرضیه دوم

بین شاخص سرمایه فکری و امید به زندگی رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.

فرضیه‌های این آزمون به صورت زیر است:

 

که در آن  ضریب همبستگی پیرسون بین سرمایه فکری و شاخص امید به زندگی است. برای آزمون این فرضیه از آزمون ضریب همبستگی پیرسون استفاده می‌شود که نتایج آن در جدول ۴-۵ آمده است.

نگاره ۴-۵ : نتایج ضریب همبستگی پیرسون برای سرمایه فکری و شاخص امید به زندگی

ضریب همبستگی پیرسون میزان معناداری نتیجه آزمون
۵۰۳/۰ ۱۳۸/۰ رابطه مستقیم وجود ندارد

با توجه به نتایج مذکور در جدول فوق به دلیل آن که میزان معناداری بزرگ‌تر از ۰۵/۰ است فرضیه صفر رد نمی‌شود. این یعنی نمی‌توان گفت بین سرمایه فکری و شاخص امید به زندگی رابطه معنادار وجود دارد.

۴-۳-۳ فرضیه سوم

بین سرمایه فکری و شاخص دسترسی آموزش رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.

فرضیه‌های این آزمون به صورت زیر است:

 

که در آن  ضریب همبستگی پیرسون بین سرمایه فکری و شاخص آموزش است. برای آزمون این فرضیه از آزمون ضریب همبستگی پیرسون استفاده می‌شود که نتایج آن در جدولی به شرح زیر آمده است.

نگاره ۴-۶ : نتایج ضریب همبستگی پیرسون برای سرمایه فکری و شاخص آموزش

ضریب همبستگی پیرسون میزان معناداری نتیجه آزمون
۲۶۲/۰ ۴۶۴/۰ رابطه مستقیم وجود ندارد

با توجه به نتایج مذکور در جدول ۴-۴ به دلیل آن که میزان معناداری بزرگ‌تر از ۰۵/۰ است فرضیه صفر رد نمی‌شود. این یعنی نمی‌توان گفت بین سرمایه فکری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران و شاخص آموزش رابطه معنادار وجود دارد.

۴-۳-۴ فرضیه چهارم

بین سرمایه فکری شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران و شاخص تولید ناخالص داخلی رابطه مستقیم ومعناداری وجود دارد.

فرضیه‌های این آزمون به صورت زیر است:

 

که در آن  ضریب همبستگی پیرسون بین سرمایه فکری و شاخص تولید ناخالص داخلی است. برای آزمون این فرضیه از آزمون ضریب همبستگی پیرسون استفاده می‌شود که نتایج آن در جدول ۴-۵ آمده است.

نگاره ۴-۷ : نتایج ضریب همبستگی پیرسون برای سرمایه فکری و شاخص تولید ناخالص داخلی

ضریب همبستگی پیرسون میزان معناداری نتیجه آزمون
۴۶۹/۰- ۱۷۰/۰ رابطه مستقیم وجود ندارد

با توجه به نتایج مذکور در جدول بالا به دلیل آن که میزان معناداری بزرگ‌تر از ۰۵/۰ است فرضیه صفر رد نمی‌شود. این یعنی نمی‌توان گفت بین شاخص تولید ناخالص داخلی و سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته‌شده در بورس ایران رابطه معنادار وجود دارد.

اما در این قسمت با توجه به این که نتایج حاصل از فرضیات فوق رد می شوند و نیز با عنایت به این موضوع که سرمایه فکری شرکت ها پیش قدمی است برای توسعه کشورها، از این رو نیاز به بررسی یک فرضیه مبنی اینکه رابطه مثبت و معنا داری بین اجزای تشکیل دهنده سرمایه فکری (سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه ارتباطی) وجود دارد، محسوس گردید؛ از این و اجزای سرمایه فکری با شاخص توسعه انسانی با عنوان تحلیل مازاد در زیر مورد بررسی قرار گرفته است:

۴-۴ تجزیه تحلیل مازاد

۴-۴-۱ رگرسیون تاثیر اجزای تشکیل دهنده سرمایه فکری بر توسعه انسانی

اگر فرض کنیم:

HCI: سرمایه انسانی،

SCE : سرمایه ساختاری،

CEE: سرمایه ارتباطی و

HDI: توسعه فکری

باشد آن گاه برای رگرسیون،. HCI، SCE و CEE متغیرهای مستقل و HDI متغیر وابسته است. نتایج تشکیل معادله رگرسیون در جداول ۴-۹ و ۴-۱۰آمده است.

جدول ۴-۸ : خلاصه مدل رگرسیونی، تحلیل واریانس، و مشخصه‌های آماری رگرسیون شاخص‌های سرمایه فکری بر توسعه انسانی

مدل SS df MS F sig R
رگرسیون ۰۰۴/۰ ۳ ۰۰۱/۰ ۶۷۲/۱ ۲۷۱/۰ ۶۷۵/۰ ۴۵۵/۰
باقیمانده ۰۰۵/۰ ۶ ۰۰۱/۰
کل ۰۱۰/۰ ۹

در جدول فوق به علت بزرگ‌تر بودن میزان معناداری از ۰۵/۰، رگرسیون معنی‌دار نیست. این یعنی نمی‌توان گفت اجزای سرمایه فکری بر توسعه انسانی موثرند. در جدول ۴-۱۰ ضرایب رگرسیونی به همراه مقادیر معناداری آن‌ها آمده است. در این جدول میزان معناداری تمامی ضرایب رگرسیون بزرگ‌تر ۰۵/۰ است که بیان می‌کند هیچ کدام از شاخص‌های سرمایه فکری دارای حضور معنادار در رگرسیون نیستند. این امر نیز موید عدم تاثیر شاخص‌های مختلف سرمایه فکری بر توسعه انسانی است.

جدول ۴-۹ : ضرایب رگرسیون شاخص‌های سرمایه فکری بر توسعه انسانی

شاخص

متغیر

B SE بتای استاندارد t sig
ثابت ۷۳۰/۰ ۱۶۱/۰ ۵۴۷/۴ ۰۰۴/۰
سرمایه انسانی ۰۰۰۱/۰ ۰۰۰/۰ ۳۱۸/۰ ۸۲۴/۰ ۴۴۲/۰
سرمایه ساختاری ۰۰۱/۰- ۰۰۲/۰ ۲۵۵/۰- ۵۷۴/۰- ۵۸۷/۰
سرمایه فکری ۰۰۰/۰ ۰۰۰/۰ ۲۹۸/۰- ۸۲۹/۰- ۴۳۹/۰

۴-۴-۲ رگرسیون تاثیر سرمایه فکری شاخص های تشکیل دهنده توسعه انسانی

همچنین اگر فرض کنیم:

VAIC : سرمایه فکری

LEI : شاخص امید به زندگی،

EI : شاخص آموزش،

GDPI : شاخص تولید ناخالص داخلی و

فرضیه مربوط به متغیر های فوق به شرح زیر است:

سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران بر شاخص های توسعه انسانی دارای تاثیر مثبت و معناداری هستند.

باشد آن گاه برای آزمون فرضیه فوق از رگرسیون خطی چندگانه استفاده می‌کنیم. بدین ترتیب که LEI، EI و GDPI متغیرهای مستقل و VAIC متغیر وابسته است. نتایج تشکیل معادله رگرسیون در جداول ۴-۷ و ۴-۸ آمده است.

نگاره ۴-۱۰ : خلاصه مدل رگرسیونی، تحلیل واریانس، و مشخصه‌های آماری رگرسیون شاخص‌های توسعه انسانی و شاخص سرمایه فکری

مدل SS df MS F Sig R
رگرسیون ۶۶۱/۳ ۳ ۲۲۰/۱ ۳۸۸/۱ ۳۳۴/۰ ۶۴۰/۰ ۴۱۰/۰
باقیمانده ۲۷۷/۵ ۶ ۸۸۰/۰
کل ۹۳۶/۸ ۹

در جدول فوق به علت بزرگ‌تر بودن میزان معناداری از ۰۵/۰، رگرسیون معنی‌دار نیست. این یعنی نمی‌توان گفت شاخص‌های مختلف توسعه انسانی بر سرمایه فکری موثرند. در جدول ۴-۸ ضرایب رگرسیونی به همراه مقادیر معناداری آن‌ها آمده است. در این جدول میزان معناداری تمامی ضرایب رگرسیون بزرگ‌تراز ۰۵/۰ است که بیان می‌کند هیچ کدام از شاخص‌های توسعه انسانی دارای حضور معنادار در رگرسیون نیستند. این امر نیز موید عدم تاثیر شاخص‌های مختلف توسعه انسانی بر سرمایه فکری است.

نگاره ۴-۱۱ : ضرایب رگرسیون شاخص‌های توسعه انسانی و شاخص سرمایه فکری

شاخص

متغیر

B SE بتای استاندارد t sig
ثابت ۲۲۸/۷- ۶۴۹/۱۴ ۵۲۶/۰ ۶۱۷/۰
شاخص امید به زندگی ۲۱۳/۱۹ ۰۳۷/۱۴ ۰۳۷/۱۴ ۳۶۹/۱ ۲۲۰/۰
شاخص آموزش ۸۵۷/۶ ۶۷۰/۷ ۴۴۰/۰ ۸۹۴/۰ ۴۰۶/۰
سرمایه فکری ۹۰۰/۱۰ ۷۹۴/۸ ۵۲۶/۰- ۲۴۰/۱- ۲۶۱/۰

نگاره ۴-۱۲ : خلاصه نتایج فرضیات

فرضیات نتیجه تحقیق
بین سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته شده و شاخص درآمد سرانه واقعی رابطه مستقیم ومعناداری وجود دارد. رد
بین سرمایه فکری و شاخص امید به زندگی رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد. رد
بین سرمایه فکری و شاخص دسترسی به آموزش رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد. رد
بین سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته‌شده در بورس ایران و توسعه انسانی رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد. رد

نگاره ۴-۱۳ خلاصه نتایج حاصل از آزمون تجزیه تحلیل مازاد

تجزیه تحلیل مازاد نتیجه تحقیق
اجزای سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران بر شاخص توسعه انسانی تاثیر مثبت و معناداری دارند. رد
سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته شده در بورس ایران و شاخص های تشکیل دهنده توسعه انسانی تاثیر مثبت و معناداری دارند. رد

شایان ذکر است در این فصل فرضیه جدیدی تحت عنوان تجزیه تحلیل مازاد مطرح گردید (به شرح بند ۶ جدول فوق)؛ در پاسخ به این سوال باید با استناد به نتایج جدول بالا، این نکته را ذکر کرد.

در فصل بعد نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها تجزیه و تحلیل می شود و در ادامه پیشنهادات مطرح می گردد.

فصل پنجم

نتیجه گیری و پیشنهاد

 

مقدّمه:

در فصل گذشته با استفاده از جامعه آماری و روش آماری، آزمون های فرضیه انجام شد. در این فصل به تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از آزمون ها پرداخته می شود.

همان طور که بیان شد در کنار سایر منابع سنتی نظیر زمین نیروی کار و ماشین آلات، موضوع دانش و سرمایه فکری از جمله عوامل ارزشمند توسعه قابل طرح است.

سرمایه فکری به عنوان دارایی ها و فرایندهایی است که بطور معمول در ترازنامه مالی شرکت¬ها منعکس نشده است و معمولاً در سه بخش سرمایه انسانی (شایستگی ها، مهارت ها و خلاقیت های فکری)، سرمایه ساختاری (فرایندها و برنامه ی سازمانی) و سرمایه ارتباطی (روابط تجاری با شرکاء، مشتریان، تامین کنندگان مواد اولیه و سهامداران و حسن شهرت) مورد بررسی قرار می گیرد. در این تحقیق به بررسی رابطه ی میان سرمایه فکری شرکت های عضو بورس اوراق بهادار تهران و شاخص توسعه انسانی می پردازد که خلاصه ی نتایج به شرح ذیل می باشد:

 

خلاصه تحقیق:

در این فصل خلاصه نتایج بدست آمده از تحقیق، با توّجه به اهداف ذکر شده در فصل اوّل و تجزیه و تحلیل اطلاعات در فصل چهارم، بیان می گردد و در همین راستا پیشنهاداتی نیز ارائه می گردد. همان طور که در فصل اوّل بیان گردید، هدف از انجام این تحقیق رسیدن به پاسخ سوالات زیر است:

آیا سرمایه فکری شرکت های عضو بورس اوراق بهادار بر توسعه انسانی تاثیر گذار است یا خیر؟

کدامیک از اجزای سرمایه فکری شرکت ها بر توسعه انسانی تاثیر بیشتری دارد؟

برای رسیدن به پاسخ سوالات فوق، در این تحقیق سعی شده تا فرضیات متناسب با سوالات تحقیق در حوزه ی بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار گیرند. از این رو فرضیات تحقیق در قالب ۴ فرضیه به صورت زیر مطرح گردید:

فرضیه اول: بین سرمایه فکری و شاخص توسعه انسانی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه مستقیم وجود دارد.

فرضیه دوم: بین سرمایه فکری و شاخص امید به زندگی رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.

فرضیه سوم: بین سرمایه فکری و شاخص دسترسی به آموزش رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.

فرضیه چهارم: بین سرمایه فکری و تولید ناخالص ملی رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.

همچنین همانطور که در فصل پیش مطرح شد: دو فرض مبنی بر تجزیه تحلیل مازاد علاوه برفرضیات فوق به شرح زیر مطرح گردید:

الف) اجزای سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران بر شاخص توسعه انسانی تاثیر مثبت و معناداری دارند.

بسرمایه فکری در شرکت های پذیرفته شده در بورس ایران و شاخص های تشکیل دهنده توسعه انسانی تاثیر مثبت و معناداری دارند.

به منظور رسیدن به نمونه مورد قبول، به شیوه حذف سیستماتیک ۱۰۰ شرکت از کل شرکت های عضو بورس که حائز شرایط انتخاب بودند، به عنوان نمونه برگزیده شدند؛ و اطلاعات مربوط به آن ها برای یک دوره ده ساله بین سال های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹ مورد بررسی قرار گرفت. اطلاعات خام مورد نیاز به منظور محاسبه متغییر های تحقیق و آزمون فرضیه های تحقیق از صورت های مالی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از نرم افزارهای موجود استخراج گردیده است. همچنین جهت دستیابی به اطلاعات شاخص توسعه انسانی کشور از سایت سازمان ملل متحد UNDP استفاه شده است.

 

تحلیل یافته ها ونتایج تحقیق:

در نهایت پس از انجام آزمون های آماری بر روی اطلاعات مربوط به ۱۰۰۰ سال – شرکت، نتایج این تحقیق به طور خلاصه به شرح ذیل می باشد:

۵-۳-۱ فرضیه اول: بین سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته‌شده در بورس ایران و شاخص توسعه انسانی رابطه مستقیم و معنادار وجود دارد.

برای آزمون این فرضیه، از ضریب همبستگی استفاده شد. با استفاده از نتایج این آزمون، می توان استنباط کرد بین شاخص توسعه انسانی به طور کلی و سرمایه انسانی ارتباط معناداری وجود ندارد. و این نتیجه عکس پیش بینی های حبیبا و طاهری مقدم در سال (۱۳۸۸) است.

۵-۳-۲ فرضیه دوّم: بین سرمایه فکری و شاخص امید به زندگی رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.

این فرضیه با استفاده از همبستگی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. که در سطح اطمینان ۹۵%، شاهد عدم وجود رابطه، میان شاخص امید به زندگی و سرمایه فکری شرکتها ی پذیرفته شده در بورس هستیم.

۵-۳-۳ فرضیه سوم: بین سرمایه فکری و شاخص دسترسی به آموزش رابطه مستقیم و معناداری وجود دارد.

برای بررسی این رابطه نیز از ضریب همبستگی پیرسن بین تولید ناخالص داخلی و سرمایه فکری استفاده شده است، نتایج حاکی از عدم وجود رابطه بین شاخص درسترسی به آموزش و سرمایه فکری است. این نتیجه با برآوردهای حبیبا در سال (۱۳۸۸) در تضاد است.

۵-۳-۴ فرضیه چهارم: بین سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته شده و شاخص تولید ناخالص داخلی رابطه مستقیم ومعناداری وجود دارد.

برای پاسخ به این فرضیه از ضریب همبستگی پیرسن استفاده شده است. چون مقدار این فرضیه مثبت، لکن بزرگ‌تر از ۰۵/۰ است از این رو می توان نتیجه گرفت که فرضیه مورد نظر رد می شود. میزان ضریب همبستگی ۵۰۳/۰ برآورد شده است. در واقع چنین می توان برداشت نمود که بین شاخص درآمد سرانه واقعی و سرمایه فکری رابطه مستقیم و معناداری وجود ندارد و این مورد با آنچه در فصل دوم پیش بینی کردیم مغایرت دارد. این موضوع نیز عکس برآورد های حبیبا و طاهری مقدم در سال (۱۳۸۸) است.

 

تحلیل یافته ها ونتایج حاصل از محاسبات مازاد تحقیق:

۵-۴-۱ اجزای سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار ایران بر شاخص توسعه انسانی تاثیر مثبت و معناداری دارند.

برای آزمون این فرضیه، از رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد. نتایج این آزمون نیز مبین این مطلب است که هیچ کدام از اجزای سرمایه فکری بر شاخص توسعه انسانی تاثیری ندارد.

۵-۴-۲ سرمایه فکری در شرکت های پذیرفته شده در بورس ایران و شاخص های تشکیل دهنده توسعه انسانی تاثیر مثبت و معناداری دارند.

برای سنجش این فرضیه نیز از رگرسیون خطی چندگانه استفاده شده و در پاسخ به این سوال باید به استناد نتایج آماری نمی توان ادعا کرد که شاخص های تشکیل دهنده توسعه انسانی بر سرمایه فکری دارای تاثیر مثبت و معناداری هستند

همچنان که در بالا ذکر شد تمام فرضیات متناقض است با نتایج حبیا و طاهری مقدم با عنوان نقش سرمایه فکری در توسعه انسانی (به عنوان تنها مرجه مربوط حول موضوع تحقیق). چرا که تحقیق حاضر تحقیقی پژوهشی بوده و نتایج حبیبا و طاهری مقدم تنها پیش بینی هایی مبنی بر ادبیات تحقیق بوده است. بر این اساس فرضیات مطروحه آزمون و نتایج حاصل از آزمون های فوق فرضیات را رد می کند.

 

محدودیت های تحقیق:

از اساسی ترین محدودیت های تحقیق، عدم تطبیق سال میلادی با سال شمسی است؛ تاریخ گزارش های توسعه انسانی پایان سال میلادی باشد که مصادف با ۱۰ دی ماه هر سال است ، لکن تاریخ صورت های مالی پایان سال شمسی است. که در صورت عدم وجود این محدودیت نتایج تا حدی تفاوت می نمود.

از دیگر محدودیت های اصلی این تحقیق دسترسی به جامعه محدود بود، از طرفی اکثر شرکت های بورس اطلاعات مالی مربوط به سال قبل از سال مالی ۱۳۸۰ را در دسترس قرار نداده اند و نیز در بیشتر شرکت ها پیوستگی ارائه ی اطلاعات بین سال های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹ وجود نداشت.

از جمله محدودیت های تحقیق می توان به عدم افشای برخی از داده های مورد نیاز در گزارش های مالی شرکت های مورد بررسی اشاره نمود، که داده های مربوط به هزینه پرداختی به کارکنان در زمینه محاسبه سرمایه فکری از آن دسته اند.

جامعه آماری این پژوهش متشکل از شرکت های تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد، لذا نتایج این تحقیق قابل تعمیم به سایر شرکت های غیر تولیدی نیست.

پیشنهادات تحقیق:

پیشنهادات کاربردی:

به منظور مطالعه بیشتر پیرامون تاثیر سرمایه فکری بر شاخص توسعه انسانی می توان پیشنهاد کرد: چنانچه شرکت ها، یک برنامه ریزی مدون در آموزش نیروی انسانی (فعال نمودن شاخص دسترسی به آموزش) داشته باشند، می توان از مزیت رقابتی در شرکت ها بهره جست.

۵-۶-۲ پیشنهادات برای تحقیقات آتی:

در این تحقیق از تولید ناخالص داخلی به عنوان متغییرهای کلان اقتصادی استفاده شده است. پیشنهاد می شود بررسی مشابهی با سایر متغییرهای کلان نظیر نرخ رشد انجام شود.

در این تحقیق برای بررسی سرمایه فکری فقط از یک روش استفاده شده است، پیشنهاد می شود که برای این متغییر از چند روش مانند روش کارت امتیاز متوازن و غیره استفاده شده، و نتایج با هم مقایسه گردد.

جامعه آماری این پژوهش متشکل از شرکت های تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد، لذا نتایج این تحقیق قابل تعمیم به سایر شرکت های غیر تولیدی نیست. پیشنهاد می شود بررسی دیگری در جامعه آماری متشکل از کلیه شرکت ها اعم از تولیدی و غیر تولیدی انجام شود و نتایج مقایسه گردد.

در خصوص سرمایه فکری، می توان پیشنهاد نمود این متغییر در موسسات حسابرسی به عنوان عمده ترین سرمایه اندازه گیری شود.

منابع و ماخذ

اسمیت، آ. کاتوزیان، م. ۱۳۸۱، ثروت ملل، امیرکبیر، ص ۱۷٫

اسوالدو، د. دکتر محمود عبدالله‌زاده، ۱۳۸۳، افسانه‌ی توسعه، نشر اختران، ص ۳۰٫

انوری رستمی، ع. رستمی، م. ۱۳۸۲، ارزیابی مدل ها و روش های سنجش و ارزش گذاری سرمایه های فکری شرکت ها، بررسی های حسابداری و حسابرسی، سال دهم، شماره ۳۴، صص ۵۱-۵۷٫

انوری رستمی، ع. سراجی، ح. ۱۳۸۴ ، سنجش سرمایه فکری و بررسی رابطه میان سرمایه فکری و ارزش بازار سهام شرکت های بورس اوراق بهادار تهران، بررسی های حسابداری و حسابرسی، سال دوازدهم، شماره ۳۹، بهار ۱۳۸۴، صص، ۴۹ تا ۶۲٫

انوری رستمی، ع. انوری رستمی، م. ۱۳۸۲، ارزیابی مدل ها و روش های سنجش و ارزشگذاری سرمایه های فکری شرکت ها، بررسی های حسابداری و حسابرسی، سال دهم، شماره ۳۴، زمستان ۱۳۸۲، صص، ۵۱ تا ۵۷٫

بخشوده، م. ۱۳۸۵، روند توسعه انسانی در ایران، فصلنامه بهره وری، سال اول.

جمعه پور، م، ۱۳۷۹، دست یابی به توسعه پایدار انسانی، مجموعه مقالات رویکرد فرهنگی به جغرافیا،. دانشگاه فردوسی مشهد،ص ۸۲٫

چاوشانی، م. ۱۳۸۹، مطالعه تأثیر شاخص توسعه انسانی بر ویژگی کیفی قابلیت مقایسه اطلاعات حسابداری. مجله علمی پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی.

حبیبا، س. طاهری مقدم، ا. ۱۳۸۸، سرمایه فکری یا سرمایه انسانی؟ نقش سرمایه ی فکری در فرآیند توسعه انسانی، مدیریت سرمایه انسانی.

حسین زاده دلیر، ک. ۱۳۸۰، برنامه ریزی ناحیه ای، انتشارات سمت،تهران.

خاکپور، ب، باوان پوری، ع. ۱۳۸۹، بررسی شاخص توسعه انسانی در کشور های اسلامی، مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین اللمللی جغرافیدانان جهان اسلام (ICIWG 2010).

خواجه پور، غ. ۱۳۸۶ توسعه، تعالی اخلاق، ماهنامه تدبیر، سال هفدهم، شماره ۱۷۶٫

پالمر، ر. طاهری، ا. ۱۳۸۴ تاریخ جهان نو، مؤسسه‌ی انتشارات امیرکبیر، چاپ ۵، ج ۲، ص ۱۰۱۱٫

روزبهان، م. ۱۳۸۱ مبانی توسعه اقتصادی، انتشارات تابان.

رضائی، ف. همتی، ح. کارگر شاملو، ب. ۱۳۸۹، سرمایه فکری و عملکرد مبتنی بر ارزش و سرمایه فکری، فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، سال دوم، شماره ۷، ص ۵۲٫

زلفی گل، م. ۱۳۸۲، از ترویج علم تا تولید ثروت، مجله رهیافت، شماره۳۳٫

زیاری،ک. ۱۳۷۸، اصول و روشهای برنامه ریی منطقه ای، انتشارات دانشگاه یزد .

سازمان مدیریت و برنامه ریزی، ۱۳۷۵، اولین گزارش علمی توسعه انسانی، سازمان مدیریت و برنامه ریزی.

سپهردوست، ح. ۱۳۸۵، جایگاه سرمایه فکری در عنلکرد شرکت های بورس اوراق بهادار، مجله سیاسی اقتصادی، شماره ۲۷۳-۲۷۴٫

سن ، آ. موثقی، ا. ۱۳۸۲، توسعه به مثابه ی آزادی ، انتشارات دانشگاه تهران.

شادمان، س. ۱۳۸۸، بررسی نحوه گزارشگری سرمایه فکری در بانک، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد.

شریفی بید گلی ، ح. شیره پز آنرانی، ع. اربابی بید گلی، س. ۱۳۸۸، مدیریت سرمایه انسانی برای توسعه منطقه ای از طریق مهندسی شبکه انسانی، تجربه ای در شهرستان آران و بیدگل؛ مدیریت سرمایه انسانی،.

عظیمی، ح. ۱۳۷۱، مدارهای توسعه نیافتگی در اقتصاد ایران، نشر نی.

عظیمی، ح.۱۳۷۱، فرهنگ و توسعه، ایران فردا، ۱۸-۱٫

عظیمی، ح. ۱۳۷۸، ایران امروز در آدینه مباحث توسعه، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

عظیمی، ح. ۱۳۸۴، نشریه مدرس علوم انسانی، شماره ۱٫ انتشارات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.

فرنان ب. باشی، بهزاد. ۱۳۷۲، سرمایه‌داری و حیات مادی، نشر نی، صص ۳۳۴-۳۳۸٫

قلیچ لی، ب. خداداد حسینی، م. مشبکی، ا. ۱۳۸۵، نقش سرمایه فکری در ایجاد مزیت رقابتی (مطالعه موردی دو شرکت خودرو ساز ایرانی)، دو ماهنامه علمی-پژوهشی دانشور رفتار، سال پانزدهم، شماره ۳۲، صص ۱۰۹ تا ۱۲۴٫

گریفین، ک. مککنلی، ت. خواجه پور، غ. ۱۳۷۵ تحقق استراتژی توسعه ی انسانی.

محمودی، م. ۱۳۸۸، محاسبه شاخص توسعه انسانی کشور، استان تهران و شهرستانهای آن ، فصلنامه جمعیت، شماره ۶۷و۶۷، صص، ۸۱ تا ۱۱۸٫

مجتهد زاده ، و. علوی طبری، ح. مهدی زاده، م. ۱۳۸۹، رابطه ی سرمایه فکری (انسانی، مشتری، ساختاری) و عملکرد صنعن بیمه (از دیدگاه مدیران) بررسی های حسابداری و حسابرسی، دوره ۱۷، شماره ۶۰، صص ۱۰۹ تا ۱۱۹٫

نمازی، م. ابراهیمی، ش. ۱۳۸۸، بررسی تاثیر سرمایه فکری بر عملکرد مالی جاری و آینده شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، تحقیقات حسابداری، شماره چهارم، صص ۴ تا ۲۵٫

هادوی، ف. ۱۳۹۰، بررسی تاثیر سرمایه فکری بر روزی عملکرد شرکت ها، با استفاده از روش پالیک برای اندازه گیری سرمایه فکری و استفاده از معیارهای ارزیابی عملکرد، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.

Andreou, A. N. Boone, L. W. (2002). The Impact of Information Technology and Cultural Differences on organizational Behavior in the Financial Services Industry, Journal of Intellectual capital, Vol. 3, No. 3, PP.248-261.

Andriessen, D. (2004). Marking Sense of Intellectual Capital: Designing a Method for the valuation of Intangibles, Burlington, MA: Elsevier Butterworth Heinemann.

Annell, E. (19889). Den Osynliga Balanra. Kningen Ledarskap. The Invisible Balance-sheet. Available at: www.Sveiby.com.An/IntangAss/denosynl.htm.

Barney, J. (1991). Firms Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Mabagement, Vol. 17, No. 1, PP. 99-120.

Becker, G. S. (1964). “Human capital: National Bureau of Economic Research between intellectual Capital and firms’ maket value and financial performance.”, distributed by Columbia Univversiry Press New Yourk. Journal of Intellectual Capital, Vol. 6, No. 2, PP. 159-176.

Belkaoui A. (2004) Accounting information adequacy and macroeconomic determinations of economic growth: Cross-country evidence. Advances in international Accounting (8): 67-77.

Belkaoui, A. (2003). “Intellectual Capital And Firm Performance Of US Multinational Firms: A Study Of The Resource- based and Stakeholder Views”, journal of Intellectual Capital, Vol. 4, No. 2, PP. 215-226.

Belkaoui,2004; Adhikari,2000; Radebaugh,1975; Belkaoui,1988; Muller,1967; Nobes,2002; Hofsted,1998; Schreuder,1967; Belkaoui,1984-1985-1988-1989; Pereera&Mathewes;1987

Boisot, N. (2002). “The creation and sharing of knowledge.” In C. W. Choo & N. Bontis (EDs), The Strategic Management of Intellectual Capital and Organizational Learning. Oxford: Oxford University Press.

Bontis, N. (1999) “Managing organizational Knowledge by diagnosing intellectual capital: framing and advancing the state of the field.” , International Journal of technology Management, Vol. 18 No.5/6, PP.433-62.

Bontis, N, (1998). ” Intellectual Capital: An Exploratory Study That Develop Measures and Model”, Management Decision, Vol. 36, No. 2, PP. 63-76.

Bontis, N., Keow, W. c. c. & Richardson, S. (2000). “Intellectual capital and business Performance in Malaysian industries”. Journal of Intellectual Capital, Vol. 1, No. 1, PP. 85-100.

Brooking A, (1997). “Management of intellectual capital long range planning”. Journal of Intellectual Capital, Vol. 30, No. 3, PP. 364-365.

Chen Goh, Pek (2005), “Intellectual Capital Performance of Commercial Banks in Malaysia” , Journal of Intellectual Capital, Vol. 6 No. 3, pp. 385-96.

Chen, J., Zhu Z. and Xie H.Y. (2004) “Measuring intellectual; capital: a new model and empirical study”. Journal of Intellectual Capital; Vol. 5, No. 1, PP. 195-212.

Chan, K. (2009), “An empirical study of companies n the Hang Seng Index, Impact of intellectual capital organizational performance”, Vol. 16. No. 1, PP. 4-21.

Chang, Shu-Lien (2007). “Valuating Intellectual Capital and Firms Performance: Modifying Value Added Intellectual Capital Coefficient in Taiwan IT Industry.”, Doctoral dissertation, Golden Gate University, California.

Clark, M.,Seng, D. and Whiting, R.H (2011). “Intellectual Capital and Firm Performance in Australia.”, Deprtment Of Accountancy And Business Law, University Of Otago PO Box 56, Dunedin New Zealand.

Gervais, D. IP, Trade & Development the State of Play,?:2005, p.<3>.

David O Donnel et al, On the ‘Essential Condition’ of Intellectual Capital: Labour!, visited on: available at http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?_id=808245[1].pdf.p1.

Dowling, J., and Pfeffer, J. (1975). “Organizational Legitimacy: Social Value and Organizational Behavior.”, Pacific Sociological Review, Vol. 18, No. 1, PP. 122-136.

Drahos, P. Intellectual Property, Quin Mary & Westfield College, University of London: 1999, P.<419>.

Dupison, A. Namibia Human Capital And Knowledge Development For Economics Grows Whit Equity, 2005.

Edvinsson, L., and Malpn, M., (1997), “Intellectual Capital: Relizing Your Companies True Value By Finding Its Hidden Branpower.”, Harper Business, London.

Edvinsson, L., and Sullivan, P. (1996). “Developing a model for management Intellectual Capital.”, European Management Journal, Vol. 14, No. 4, PP. 364-365.

Eisenhardt, K. M., and Galunic, D. C. (2000). “Coevolving: At Last, a way to make synergies work.”, Harvard Business Review, Vol. 78, No. 1, PP. 91-101.

Eisenhardt, K. M., Martin, J. A. (2000). “Dynamic capabilities: What are They?”, Strategic Management Hournal, Vol. 21, No. 1011, PP. 1105-1121.

Feiwal, G.R., The Intellecyual Capital Of Michal Kalecki: A Study In Economic Theory And Policy, The University Of Tennessee Press, Knoxville, TN, 1975.

Firer, S. and Williams, S. M. (2003). “Intellectual Capital and Traditional measures of corporate Performance.”, Journal of Intelletual Capital, Vol. 4, No. 3, PP. 348-360.

Freemen, R. E., and MCVea, J. (2002). ” A Stakeholder Approach to Strategic Management. Darden Graduate School of Business Administration.”, University of Virginia. USA.

Guthrie, J., Petty, R., Yongvanich, K., and Ricceri, F. (2004). “Using content analysis as a research method to inquire into Intellectual Capital Reporting”. Journal of Intellectual Capital, Vol. 5, No.2, PP. 282-293.

Handy, C. (1990). “The age of unreason.” Boston: Harvard Business School Press.

Honery, S. 1999. Speech Delivered at the International Symposim Measuring and Reorting Intellectual Capital: Experiences, Issues, and Prospects, OECD, Amsterdam, Jue.

Hung, C. and Yang M.C, (2008). “The Effect of Economic Value Added and Intellectual Capital on the Market Value of Firms: An Empirical Study.” International Journal of Management Vol.25 No. 4, PP 722-731.

Investment in human capitl schooling supply constrrant in rural chana.

Ittner, C. D., Larcher, D. F., and Meyer, M. W. (2003). “Subjectivity and the weighting of performance measures: Evidence from a blanced scorecard.”, The Accounting Review , Vol. 78, No. 3, PP. 725-758.

Johnson, H. T and Kaplan, R.S (1987). “Relevance Lost: The Rise and Fall of Management Accounting“. Boston, MA: Harvard Business School Press.

Kamath, G. (2007). “The Intellectual Capital Performance of Indian Banling Sector.”, Journal of Intellectual Capital, Vol. 8, No. 1, PP. 96-123.

Marx, K. Capital, Volume 1, The Process of Production of Capital, Translated by Samuel Moore and Edward Aveling, Progress Publishers Moscow, 1986.

Kittsa, B. Edvinsson L. & Beding, T. (2001). “Intellectual Capital: from Intangible Assets to Landscape”, Expert System with Applications, Vol. 20,PP. 35-50.

Klein, D. A. (1998). “The Strategic Management of Intellectual Capital.”, Woburn, MA: Butterworth Heine-mann.

Lee, C. C., and Yang, J. (2000). “Knowledge value chain.”, Journal of management Development, 19(9), 783-793.

Lev, B. (2001). “Intangibles: management, measurement, and reporting”. Brookings Institution Press, Washington, D .C.

Maditions, D., Chatzoudes, D., Tsairids, Ch, and Theriou,G. (2011). “The impact of intellectual capital on firms Market value and financial performance.”, Journal Of Intellectial Capital Vol. 12 No. 1,2011 pp. 132-151.

Marr, B., Gray, D., and Neely, A. (2003). “Why do firms measure their intellectual Capital?” , Journal of Intellectual Capital, Vol. 41, No, 4, PP. 441-464.

Marti, J. M. V. (2001). “ICBS – intellectual capital benchmarking system.” , Journal of Intellectual Capital, Vol. 2, No. 2, PP. 148-165.

McGregor, J., Tweed, D., and Peach, r. (2004). “Human capital in the new economy: devils bargain?” Journal of Intellectual capital, Vol. 5, No. 1, PP. 153-164.

McPherson, P. K., and Pike, S. (2001). “Accounting, empirical measurement and intellectual capital.” Journal of intellectual capital, Vol. 2, No. 3, PP. 246-260.

Moon, Y.j and Kym, H.G (2006). ” A Model for the Value of Intellectual Capital.”

Mouritsen, J., Bukh, P. N., and Marr, B. (2004). Reporting on intellectual capital: why, what and how? Measuring Business Excellence, Vol. 8, No. 1, PP. 46-54.

Nelson, R. R., and Winter, S. G. (1982). “An evolutionary theory of economic change.” Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press.

Pablose, O, D. (2004). “Measuring and reporting structure capital: Lessons from European Learninig firms.”, Journal of Intellectual Capital, Vol. 5, No. 4, PP. 629-647.

Penrose, E. T. (1959). “The Theory of the Growth of the Firm.”, New York: Oxford University Press.

Pike, S., Rylander, A., and Roos, G. (2001). Intellectual Capital management and disclosure. Paper presented at the 4th World Congress on Intellectual capital”, McMaster University, Hamilton.

Porter, M. E. (1985). “Competitive strategy: Creating and Sustaining Superior Performance.”, New York: The Free Press.

Pulic, A. (1998). “Measuring the performance of intellectual potential in Knowledge Economy.” Paper presented at the 2nd World Congress on Measuring and Managing Intellectual capital, McMaster University, Hamilton. Available online:

http://www.measuring-ip.at/Opapers/Palic/Vaictxt.vaictxt.html.

Pulic, A. (2000). “VAIC TM- an accounting tool for IC Management.”, International Journal of Technology Management, Vol. 20, No. 5/6/7/8, PP. 702-714.

Pulic, A. (2000) “VAIC – an Accounting Tool for IC Management”, available at: www.measuring-ip.at/Papers/ham99txt.htm (accessed 26 February 2004).

Pulic, A. (2004). “Intellectual capital-does it create or destroy valoue? Measuring Business related?”, Journal of Intellectual capital, Vol. 2, No. 3, PP. 192-203.

Rezaee, Z. (2001). “Financial institution, Valuations, Merger, and Acquisition.”, USA, John Wiley and Sons, Ine. ISBN 0471394491.

Remelt, R. P. (1984). “Towards a strategic theory of the firm. “Englewood Cliffs, NJ: prentice-Hall.

Roos. J., Roos, G., Dragonetti, N. C., and Edvinsson, L. (1998). “Intellectual Capital: Navigating in the New Business Landscape.”New Yourk: New Yourk University Press.

Roos, G., and Roos, J. (1997). ”Measuring your company’s intellectual performance. ” , Long Range Planning, Vol.30, No.3, PP413-426.

Schumpeter, J. A. (1934). “Theory of Economic Development: An Inquiry Into Profits, Capital, and the Busi.” Cambridge: Harvard University Press.

Serrano Cinca, C., Mar Molinero, C & Bossi Queiroz, A. (2003). The Measurement of Intangible Assets in Public Sector Using Scaling Technique” , Journal Of Intellectual Capital, Vol. 4, No. 2, PP. 249-275.

Sharkie, R. (2003). “Knowledge creation and its place in the development of sustainable competitive advantage.” Journal of Knowledge Management, Vol. 7, No. 1, PP. 20-31.

Shiue, Huei-Jen (2006). “The Application of the Value Added Intellectual Coefficient to Measure Corporate Performance: Evidence from Technological Firms.”, International Journal of Management, June, Vol. 23, No. 2, PP. 266-278.

Smith Peter A. C., (1998). :Systemic knowledge management: managing organization assets for competitive dvantage.” Journal of systemic knowledge management; April: 1-12.

Spender, J. C. . Method, philosophy and empirics in KM & IC, visited on: available at:

http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem=Article&ContentId=1537444>.P.<4>.

Stephan P.Heyneman, The Evaluation Of Human Capital In Malawi, 2005.

Stewart, T. A. (1997). “Intellectual Capital: the new wealth of organizations.”, New York, NY, USA: Doubleday.

Stewart, T. A. (1991). “Brainpower: Intellectual Capital is becoming corporate America’s most valuable asset and can be its sharpest competitive weapon.” , the challenge is to find what you have – and use it. Fortune, Vol. 123, No. 11, PP. 44-60.

Sveiby, K. E. (2007). ” Methods for Measuring Inteangible Asset.”, From http://www.sveiby.com/Portals/0/articles/IntangibleMethods.htm

Sveiby, K. E. (1997). “The New Organizational Wealth: Managing and Measuring Knowledge-Based Assets.”, San Francisco, CA: Berrett-Koehler Publishers.

Teece, D. J., Pisano, G., and Shuen, A. (1997). “Dynamic capabilities and strategic management.”, Strategic Management Journal, Vol. 18, No. 7, PP. 509-533.

Teece, D. J., and Pisano, G. (1994). “The dynamic capital of Firms: an introduction.”, Industrial and Corporate Change, Vol. 3, No. 3, PP. 537-556.

Walsh, J. P., and Ungson, G. R. (1991). “Organizational Memory.” The Academy of Management Review, Vol. 16, No. 1, PP. 57-91

Wernerfelt. B. (1984). ” A resource based view of the firm.”, Strategic Management Journal. Vol. 5, No. 2, PP. 171-180.

Zhou, A. Z. & Fink, D. (2003). “The Intellectual Capital Web: A Systematic Linking Of Intellectual Capital And Knowledge Manegment” , Journal of Intellectual Capital, Vol. 4, No. 1, PP. 34-48.

Zhou, M. N. (2002). “Organizational Memory and Intellectual Capital”, Journal Of Intellectual Capital, Vol. 3, No. 4, PP. 393-414.

http://www.spac.ir/barnameh/Barnameh%20gozashteh/275/p2.htm

http://www.spac.ir/barnameh/Barnameh%20gozashteh/275/p2.htm

http://www.dolat.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=14&Id=181800

http://www.civilica.com/Paper-IICM01-IICM01_044.html

http://info.worldbank.org/etools/kam/screcard_std.asp

http://hdrstats.undp.org/en/indicators/default.html

http://www.sjsa.blogfa.com/

http://www.irandoc.ac.ir/

http://fa.wikipedia.org

http://www.ssrn.com/

http://coeacir.com/

www.worldbank.org

www.magiran.com

WWW.RDIS.IR

پیوست شماره یک

شاخص توسعه انسانی برای سال های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۰ میلادی (۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹ شمسی)

ردیف سال به میلادی سال به شمسی شاخص امید به زندگی شاخص آموزش شاخص تولید ناخالص داخلی شاخص توسعه انسانی
۱ ۲۰۰۱ ۱۳۸۰ ۰/۷۵ ۰/۷۳ ۰/۶۸ ۰/۷۱۹
۲ ۲۰۰۲ ۱۳۸۱ ۰/۷۵ ۰/۷۴ ۰/۷ ۰/۷۳۲
۳ ۲۰۰۳ ۱۳۸۲ ۰/۷۶ ۰/۷۴ ۰/۷۱ ۰/۷۳۶
۴ ۲۰۰۴ ۱۳۸۳ ۰/۷۶ ۰/۷۵ ۰/۷۲ ۰/۷۴۶
۵ ۲۰۰۵ ۱۳۸۴ ۰/۷۵۴ ۰/۷۹۲ ۰/۷۳۱ ۰/۷۵۹
۶ ۲۰۰۶ ۱۳۸۵ ۰/۷۸۲ ۰/۸۵۱ ۰/۷۳ ۰/۷۸۸
۷ ۲۰۰۷ ۱۳۸۶ ۰/۷۶۹ ۰/۷۹۳ ۰/۷۸۴ ۰/۷۸۲
۸ ۲۰۰۸ ۱۳۸۷ ۰/۷۶۹ ۰/۷۵۹ ۰/۸۰۴ ۰/۷۷۷
۹ ۲۰۰۹ ۱۳۸۸ ۰/۸۳ ۰/۶۴ ۰/۶۷ ۰/۶۹۷
۱۰ ۲۰۱۰ ۱۳۸۹ ۰/۸۲۱ ۰/۶۴۷ ۰/۶۵ ۰/۷۰۲

پیوست شماره دو

شاخص توسعه انسانی در سال ۲۰۱۱ برای ایران ۰٫۷۰۷ بوده است. که با مقدار ایران رتبه ۸۸ دنیا را داشته و در زمره کشورهای با توسعه انسانی بالا قرار می گیرد.

متوسط این شاخص در سال برای دنیا ۰٫۶۸۲ است. کشورهای نروژ استرالیا، هلند، ایالات متحده، زلاندنو، کانادا و ایرلند رتبه های اول تا هفتم دنیا در این شاخص را در اختیار دارند.

بررسی روند تغییرات این شاخص برای ایران در ۳ دهه گذشته نشان می دهد، مقدار توسعه انسانی از ۰٫۴۳۷ در سال ۱۹۸۰ به ۰٫۵۳۷ در سال ۱۹۹۰ و ۰٫۶۳۶در سال ۲۰۰۰ رسیده است.

در جدول زیر مقادیر شاخص برای کشورها و مناطق مختلف در سال ۲۰۱۱ آورده شده است. همچنین فایل کامل جداول آماری و گزارشات شاخص و نیز توضیحات فنّی آماری به پیوست صفحه آمده است

پیوست شماره سه

فهرست توسعه انسانی کشورها در سال ۲۰۰۵

رتبه بندی توسعه انسانی بسیار بالا ۲۰۰۵
۱ نروژ ۰٫۹۳۸
۲ استرالیا ۰٫۹۱۸
۳ هلند ۰٫۸۹۰
۴ ایالات متحده ۰٫۹۰۲
۵ نیوزیلند ۰٫۸۹۹
۶ کشور کانادا ۰٫۸۹۲
۷ ایرلند ۰٫۸۹۸
۸ لیختن اشتاین ..
۹ آلمان ۰٫۸۹۵
۱۰ سوئد ۰٫۸۹۶
۱۱ سویس ۰٫۸۹۰
۱۲ ژاپن ۰٫۸۸۶
۱۳ هنگ کنگ، چین (SAR) ۰٫۸۵۰
۱۴ ایسلند ۰٫۸۹۳
۱۵ کره (جمهوری) ۰٫۸۶۶
۱۶ دانمارک ۰٫۸۸۵
۱۷ اسرائیل ۰٫۸۷۴
۱۸ بلژیک ۰٫۸۷۳
۱۹ اتریش ۰٫۸۶۰
۲۰ فرانسه ۰٫۸۶۹
۲۱ اسلوونی ۰٫۸۴۸
۲۲ فنلاند ۰٫۸۷۵
۲۳ کشور اسپانیا ۰٫۸۵۷
۲۴ ایتالیا ۰٫۸۶۱
۲۵ لوکزامبورگ ۰٫۸۶۵
۲۶ سنگاپور ۰٫۸۳۵
۲۷ جمهوری چک ۰٫۸۵۴
۲۸ انگلستان ۰٫۸۵۵
۲۹ یونان ۰٫۸۵۶
۳۰ امارات متحده عربی ۰٫۸۰۷
۳۱ قبرس ۰٫۸۰۹
۳۲ آندورا ..
۳۳ برونئی دارالسلام ۰٫۸۳۰
۳۴ استونی ۰٫۸۲۱
۳۵ اسلواکی ۰٫۸۱۰
۳۶ جزیره مالت ۰٫۸۲۵
۳۷ قطر ۰٫۸۱۸
۳۸ مجارستان ۰٫۸۰۳
۳۹ لهستان ۰٫۷۹۱
۴۰ لیتوانی ۰٫۷۹۳
۴۱ پرتغال ۰٫۷۸۹
۴۲ بحرین ۰٫۷۹۵
۴۳ لتونی ۰٫۷۸۴
۴۴ خوراک لوبیای پر ادویه ۰٫۷۷۹
۴۵ آرژانتین ۰٫۷۶۵
۴۶ کرواسی ۰٫۷۸۰
۴۷ باربادوس ۰٫۷۸۷
توسعه انسانی بالا
۴۸ اروگوئه ۰٫۷۴۸
۴۹ پالائو ۰٫۷۸۸
۵۰ رومانی ۰٫۷۴۸
۵۱ کوبا ۰٫۷۲۵
۵۲ سیشل ۰٫۷۶۶
۵۳ باهاما ۰٫۷۶۶
۵۴ مونته نگرو ۰٫۷۵۷
۵۵ بلغارستان ۰٫۷۴۹
۵۶ عربستان سعودی ۰٫۷۴۶
۵۷ مکزیک ۰٫۷۴۱
۵۸ پاناما ۰٫۷۴۰
۵۹ صربستان ۰٫۷۴۴
۶۰ آنتیگوا و باربودا ..
۶۱ مالزی ۰٫۷۳۸
۶۲ ترینیداد و توباگو ۰٫۷۲۸
۶۳ کویت ۰٫۷۵۲
۶۴ عربی لیبی ۰٫۷۴۱
۶۵ بلاروس ۰٫۷۲۳
۶۶ فدراسیون روسیه ۰٫۷۲۵
۶۷ گرانادا ..
۶۸ قزاقستان ۰٫۷۱۴
۶۹ کاستاریکا ۰٫۷۲۳
۷۰ آلبانی ۰٫۷۲۱
۷۱ لبنان ۰٫۷۱۱
۷۲ سنت کیتس و نویس ..
۷۳ ونزوئلا (جمهوری بولیواری) ۰٫۶۹۲
۷۴ بوسنی و هرزگوین ۰٫۷۱۷
۷۵ گرجستان ۰٫۷۰۷
۷۶ اوکراین ۰٫۷۱۲
۷۷ موریس ۰٫۷۰۳
۷۸ مقدونیه از جمهوری یوگسلاوی سابق ۰٫۷۰۴
۷۹ جامائیکا ۰٫۷۰۲
۸۰ پرو ۰٫۶۹۱
۸۱ دومینیکا ۰٫۷۰۹
۸۲ سنت لوسیا ..
۸۳ اکوادور ۰٫۶۹۵
۸۴ برزیل ۰٫۶۹۲
۸۵ سنت وینسنت و گرنادین ..
۸۶ ارمنستان ۰٫۶۸۹
۸۷ کلمبیا ۰٫۶۷۵
۸۸ ایران (جمهوری اسلامی) ۰٫۶۷۱
۸۹ عمان ۰٫۶۹۴
۹۰ تونگا ۰٫۶۹۶
۹۱ آذربایجان ..
۹۲ کشور ترکیه ۰٫۶۷۱
۹۳ بلیز ۰٫۶۸۹
۹۴ تونس ۰٫۶۶۷
​​توسعهانسانیمتوسط
۹۵ اردن ۰٫۶۷۳
۹۶ الجزایر ۰٫۶۶۷
۹۷ سریلانکا ۰٫۶۶۲
۹۸ جمهوری دومینیکن ۰٫۶۵۸
۹۹ ساموآ ۰٫۶۷۶
۱۰۰ فیجی ۰٫۶۷۸
۱۰۱ کشور چین ۰٫۶۳۳
۱۰۲ ترکمنستان ۰٫۶۵۴
۱۰۳ تایلند ۰٫۶۵۶
۱۰۴ سورینام ۰٫۶۵۹
۱۰۵ السالوادور ۰٫۶۵۲
۱۰۶ گابن ۰٫۶۴۸
۱۰۷ پاراگوئه ۰٫۶۳۵
۱۰۸ بولیوی ۰٫۶۴۹
۱۰۹ مالدیو ۰٫۶۱۹
۱۱۰ مغولستان ۰٫۶۱۱
۱۱۱ مولدووا (جمهوری) ۰٫۶۳۱
۱۱۲ فیلیپین ۰٫۶۲۲
۱۱۳ کشور مصر ۰٫۶۱۱
۱۱۴ اشغال سرزمین فلسطین ..
۱۱۵ ازبکستان ۰٫۶۱۱
۱۱۶ میکرونزی (فدرال ایالات متحده آمریکا) ۰٫۶۳۳
۱۱۷ گویان ۰٫۶۰۶
۱۱۸ بوتسوانا ۰٫۶۰۱
۱۱۹ جمهوری عربی سوریه ۰٫۶۲۱
۱۲۰ نامیبیا ۰٫۵۹۳
۱۲۱ هندوراس ۰٫۵۹۷
۱۲۲ کیریباتی ..
۱۲۳ آفریقای جنوبی ۰٫۵۹۹
۱۲۴ اندونزی ۰٫۵۷۲
۱۲۵ وانواتو ..
۱۲۶ قرقیزستان ۰٫۵۹۵
۱۲۷ تاجیکستان ۰٫۵۷۵
۱۲۸ ویتنام ۰٫۵۶۱
۱۲۹ نیکاراگوئه ۰٫۵۶۶
۱۳۰ مراکش ۰٫۵۵۲
۱۳۱ گواتمالا ۰٫۵۵۰
۱۳۲ عراق ۰٫۵۵۲
۱۳۳ کیپ ورد ۰٫۵۴۳
۱۳۴ هندوستان ۰٫۵۰۴
۱۳۵ غنا ۰٫۴۸۴
۱۳۶ گینه استوایی ۰٫۵۱۶
۱۳۷ کنگو ۰٫۵۰۶
۱۳۸ جمهوری دموکراتیک خلق لائوس ۰٫۴۸۴
۱۳۹ کامبوج ۰٫۴۹۱
۱۴۰ سوازیلند ۰٫۴۹۳
۱۴۱ بوتان ..
توسعه انسانی پایین
۱۴۲ جزایر سلیمان ۰٫۵۰۲
۱۴۳ کنیا ۰٫۴۶۷
۱۴۴ سائو توم و پرینسیپ ۰٫۴۸۳
۱۴۵ پاکستان ۰٫۴۸۰
۱۴۶ بنگلادش ۰٫۴۶۲
۱۴۷ تیمور ۰٫۴۴۸
۱۴۸ آنگولا ۰٫۴۴۵
۱۴۹ میانمار ۰٫۴۳۶
۱۵۰ کامرون ۰٫۴۴۹
۱۵۱ جزیره مالاگازی ۰٫۴۶۵
۱۵۲ تانزانیا (جمهوری متحده) ۰٫۴۲۰
۱۵۳ پاپوآ گینه نو ۰٫۴۳۵
۱۵۴ یمن ۰٫۴۲۲
۱۵۵ سنگال ۰٫۴۳۲
۱۵۶ نیجریه ۰٫۴۲۹
۱۵۷ نپال ۰٫۴۲۴
۱۵۸ هائیتی ۰٫۴۲۹
۱۵۹ موریتانی ۰٫۴۳۲
۱۶۰ لسوتو ۰٫۴۱۷
۱۶۱ اوگاندا ۰٫۴۰۱
۱۶۲ توگو ۰٫۴۱۹
۱۶۳ کومور ۰٫۴۲۸
۱۶۴ زامبیا ۰٫۳۹۴
۱۶۵ جیبوتی ۰٫۴۰۲
۱۶۶ رواندا ۰٫۳۷۶
۱۶۷ بنین ۰٫۴۰۹
۱۶۸ گامبیا ۰٫۳۸۴
۱۶۹ سودان ۰٫۳۸۳
۱۷۰ ساحل عاج ۰٫۳۸۳
۱۷۱ مالاوی ۰٫۳۵۱
۱۷۲ افغانستان ۰٫۳۴۰
۱۷۳ زیمبابوه ۰٫۳۴۷
۱۷۴ اتیوپی ۰٫۳۱۳
۱۷۵ مالی ۰٫۳۱۹
۱۷۶ گینه بیسائو ۰٫۳۴۰
۱۷۷ اریتره ..
۱۷۸ گینه ۰٫۳۲۶
۱۷۹ جمهوری آفریقای مرکزی ۰٫۳۱۱
۱۸۰ سیرالئون ۰٫۳۰۶
۱۸۱ بورکینا فاسو ۰٫۳۰۲
۱۸۲ کشور لیبریا ۰٫۳۰۰
۱۸۳ خرده کاغذ ۰٫۳۱۲
۱۸۴ موزامبیک ۰٫۲۸۵
۱۸۵ بروندی ۰٫۲۶۷
۱۸۶ نیجر ۰٫۲۶۵
۱۸۷ کنگو (جمهوری دموکراتیک) ۰٫۲۶۰
گروه بندی HDI
توسعه انسانی بسیار بالا ۰٫۸۷۶
توسعه انسانی بالا ۰٫۷۱۶
متوسط ​​توسعهانسانی ۰٫۵۸۷
توسعه انسانی پایین ۰٫۴۲۲
مناطق
کشورهای عربی ۰٫۶۰۹
شرق آسیا و اقیانوس آرام ۰٫۶۲۲
اروپا و آسیای مرکزی ۰٫۷۲۸
امریکا لاتین و کارائیب ۰٫۷۰۳
آسیای جنوبی ۰٫۵۱۰
کشورهای جنوب صحرای آفریقا ۰٫۴۳۱
     
کشورهای کمتر توسعه یافته ۰٫۴۰۱
جزیره کوچک کشورهای در حال توسعه ۰٫۶۱۶
 
جهان ۰٫۶۶۰

پیوست شماره چهار

شاخص توسعه انسانی کشورها در سال ۲۰۰۶

رتبه بندی توسعه انسانی بسیار بالا ۲۰۰۶
۱ نروژ ۰٫۹۷۰
۲ استرالیا ۰٫۹۶۸
۳ ایسلند ۰٫۹۶۷
۴ کانادا ۰٫۹۶۵
۵ ایرلند ۰٫۹۶۴
۶ هلند ۰٫۹۶۱
۷ سوئد ۰٫۹۶۱
۸ فرانسه ۰٫۹۵۸
۹ سویس ۰٫۹۵۹
۱۰ ژاپن ۰٫۹۵۸
۱۱ لوگزامبورگ ۰٫۹۵۹
۱۲ فنلاند ۰٫۹۵۵
۱۳ آمریکا ۰٫۹۵۵
۱۴ اتریش ۰٫۹۵۲
۱۵ اسپانیا ۰٫۹۵۲
۱۶ دانمارک ۰٫۹۵۳
۱۷ بلژیک ۰٫۹۵۱
۱۸ ایتالیا ۰٫۹۵۰
۱۹ لیختناشتاین ۰٫۹۵۰
۲۰ نیوزیلند ۰٫۹۴۸
۲۱ انگلستان ۰٫۹۴۵
۲۲ آلمان ۰٫۹۴۵
۲۳ سنگاپور ۰٫۹۴۲
۲۴ هنگ کنگ، چین ۰٫۹۴۳
۲۵ یونان ۰٫۹۳۸
۲۶ جمهوری کره ۰٫۹۳۳
۲۷ اسرئیل ۰٫۹۳۲
۲۸ آندورا ۰٫۹۳۳
۲۹ اسلوونی ۰٫۹۲۴
۳۰ برونئی دارالسلام ۰٫۹۱۹
۳۱ کویت ۰٫۹۱۲
۳۲ قبرس ۰٫۹۱۱
۳۳ قطر ۰٫۹۰۵
۳۴ پرتغال ۰٫۹۰۷
۳۵ امارات متحده عربی ۰٫۸۹۶
۳۶ جمهوری چک ۰٫۸۹۹
۳۷ باربادوس ۰٫۸۹۱
۳۸ جزیره مالت ۰٫۸۹۹
توسعه انسانی بالا
۳۹ بحرین ۰٫۸۹۴
۴۰ استونی ۰٫۸۷۸
۴۱ لهستان ۰٫۸۷۶
۴۲ اسلواکی ۰٫۸۷۳
۴۳ مجارستان ۰٫۸۷۸
۴۴ شیلی ۰٫۸۷۴
۴۵ کرواسی ۰٫۸۶۷
۴۶ لیتوانی ۰٫۸۶۵
۴۷ آنتیگوا و باربودا ۰٫۸۶۰
۴۸ لتونی ۰٫۸۵۹
۴۹ آرژانتین ۰٫۸۶۱
۵۰ اروگوئه ۰٫۸۶۰
۵۱ کوبا ۰٫۸۵۶
۵۲ باهاما ۰٫۸۵۴
۵۳ مکزیک ۰٫۸۴۹
۵۴ کاستاریکا ۰٫۸۴۹
۵۵ جماهیرعربی لیبی ۰٫۸۴۲
۵۶ عمان ۰٫۸۴۳
۵۷ سیشل ۰٫۸۴۱
۵۸ ونزوئلا (جمهوری بولیواری) ۰٫۸۳۳
۵۹ عربستان سعودی ۰٫۸۴۰
۶۰ پاناما ۰٫۸۳۴
۶۱ لغارستان ۰٫۸۳۵
۶۲ سنت کیتس و نویس ۰٫۸۳۵
۶۳ رومانی ۰٫۸۳۲
۶۴ ترینیداد و توباگو ۰٫۸۳۲
۶۵ مونته نگرو ۰٫۸۲۸
۶۶ مالزی ۰٫۸۲۵
۶۷ صربستان ۰٫۸۲۱
۶۸ بلاروس ۰٫۸۱۹
۶۹ سنت لوسیا ۰٫۸۲۱
۷۰ آلبانی ۰٫۸۱۴
۷۱ فدراسیون روسیه ۰٫۸۱۱
۷۲ مقدونیه از جمهوری یوگسلاوی سابق ۰٫۸۱۳
۷۳ دومینیکا ۰٫۸۱۴
۷۴ گرانادا ۰٫۸۱۰
۷۵ برزیل ۰٫۸۰۸
۷۶ بوسنی و هرزگوین ۰٫۸۰۷
۷۷ کلمبیا ۰٫۸۰۰
۷۸ پرو ۰٫۷۹۹
۷۹ کشور ترکیه ۰٫۸۰۲
۸۰ اکوادور ۰٫۸۰۵
۸۱ موریس ۰٫۸۰۱
۸۲ قزاقستان ۰٫۸۰۰
۸۳ لبنان ۰٫۸۰۰
​توسعهانسانیمتوسط
۸۴ ارمنستان ۰٫۷۸۷
۸۵ اوکراین ۰٫۷۸۹
۸۶ آذربایجان ۰٫۷۷۳
۸۷ تایلند ۰٫۷۸۰
۸۸ ایران (جمهوری اسلامی) ۰٫۷۷۷
۸۹ گرجستان ۰٫۷۶۸
۹۰ جمهوری دومینیکن ۰٫۷۷۱
۹۱ سنت وینسنت و گرنادین ۰٫۷۶۷
۹۲ کشور چین ۰٫۷۶۳
۹۳ بلیز ۰٫۷۷۰
۹۴ ساموآ ۰٫۷۶۶
۹۵ مالدیو ۰٫۷۶۵
۹۶ اردن ۰٫۷۶۷
۹۷ سورینام ۰٫۷۶۵
۹۸ تونس ۰٫۷۶۳
۹۹ تونگا ۰٫۷۶۷
۱۰۰ جامائیکا ۰٫۷۶۸
۱۰۱ پاراگوئه ۰٫۷۵۷
۱۰۲ سریلانکا ۰٫۷۵۵
۱۰۳ گابن ۰٫۷۵۰
۱۰۴ الجزایر ۰٫۷۴۹
۱۰۵ فیلیپین ۰٫۷۴۷
۱۰۶ السالوادور ۰٫۷۴۶
۱۰۷ جمهوری عربی سوریه ۰٫۷۳۸
۱۰۸ فیجی ۰٫۷۴۴
۱۰۹ ترکمنستان ۰٫۷۳۹
۱۱۰ اشغال سرزمین های فلسطینی ۰٫۷۳۷
۱۱۱ اندونزی ۰٫۷۲۹
۱۱۲ هندوراس ۰٫۷۲۹
۱۱۳ بولیوی ۰٫۷۲۶
۱۱۴ گویان ۰٫۷۲۱
۱۱۵ مغولستان ۰٫۷۲۰
۱۱۶ ویتنام ۰٫۷۲۰
۱۱۷ مولدووا ۰٫۷۱۸
۱۱۸ گینه استوایی ۰٫۷۱۲
۱۱۹ ازبکستان ۰٫۷۰۶
۱۲۰ قرقیزستان ۰٫۷۰۵
۱۲۱ کیپ ورد ۰٫۷۰۴
۱۲۲ گواتمالا ۰٫۶۹۶
۱۲۳ کشور مصر ۰٫۷۰۰
۱۲۴ نیکاراگوئه ۰٫۶۹۶
۱۲۵ بوتسوانا ۰٫۶۸۳
۱۲۶ وانواتو ۰٫۶۸۸
۱۲۷ تاجیکستان ۰٫۶۸۳
۱۲۸ نامیبیا ۰٫۶۷۸
۱۲۹ آفریقای جنوبی ۰٫۶۸۰
۱۳۰ مراکش ۰٫۶۴۸
۱۳۱ سائو توم و پرینسیپ ۰٫۶۴۵
۱۳۲ بوتان ۰٫۶۰۸
۱۳۳ جمهوری دموکراتیک خلق لائوس ۰٫۶۱۳
۱۳۴ هندوستان ۰٫۶۰۴
۱۳۵ جزایر سلیمان ۰٫۶۰۴
۱۳۶ کنگو ۰٫۶۰۳
۱۳۷ کامبوج ۰٫۵۸۴
۱۳۸ میانمار ۰٫۵۸۴
۱۳۹ کومور ۰٫۵۷۳
۱۴۰ یمن ۰٫۵۶۸
۱۴۱ پاکستان ۰٫۵۶۸
۱۴۲ سوازیلند ۰٫۵۶۹
۱۴۳ آنگولا ۰٫۵۵۲
۱۴۴ نپال ۰٫۵۴۷
۱۴۵ جزیره مالاگازی ۰٫۵۳۷
۱۴۶ بنگلادش ۰٫۵۳۵
۱۴۷ کنیا ۰٫۵۳۵
۱۴۸ پاپوآ گینه نو ۰٫۵۳۶
۱۴۹ هائیتی ۰٫۵۲۶
۱۵۰ سودان ۰٫۵۲۶
۱۵۱ تانزانیا (جمهوری متحده) ۰٫۵۱۹
۱۵۲ غنا ۰٫۵۱۸
۱۵۳ کامرون ۰٫۵۱۹
۱۵۴ موریتانی ۰٫۵۱۹
۱۵۵ جیبوتی ۰٫۵۱۷
۱۵۶ لسوتو ۰٫۵۱۱
۱۵۷ اوگاندا ۰٫۵۰۵
۱۵۸ نیجریه ۰٫۵۰۶
توسعه انسانی پایین
۱۵۹ توگو ۰٫۴۹۸
۱۶۰ مالاوی ۰٫۴۸۴
۱۶۱ بنین ۰٫۴۸۷
۱۶۲ تیمور ۰٫۴۸۴
۱۶۳ ساحل عاج ۰٫۴۸۲
۱۶۴ زامبیا ۰٫۴۷۳
۱۶۵ اریتره ۰٫۴۶۷
۱۶۶ سنگال ۰٫۴۶۲
۱۶۷ رواندا ۰٫۴۵۵
۱۶۸ گامبیا ۰٫۴۵۳
۱۶۹ کشور لیبریا ۰٫۴۳۴
۱۷۰ گینه ۰٫۴۳۳
۱۷۱ اتیوپی ۰٫۴۰۲
۱۷۲ موزامبیک ۰٫۳۹۷
۱۷۳ گینه بیسائو ۰٫۳۹۱
۱۷۴ بروندی ۰٫۳۸۷
۱۷۵ خرده کاغذ ۰٫۳۹۳
۱۷۶ کنگو (جمهوری دموکراتیک) ۰٫۳۷۱
۱۷۷ بورکینا فاسو ۰٫۳۸۴
۱۷۸ مالی ۰٫۳۶۶
۱۷۹ جمهوری آفریقای مرکزی ۰٫۳۶۷
۱۸۰ سیرالئون ۰٫۳۵۷
۱۸۱ افغانستان ۰٫۳۵۰
۱۸۲ نیجریه ۰٫۳۳۵

پیوست شماره پنج

شاخص توسعه انسانی کشورها در سال ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸

رتبه بندی توسعه انسانی بسیار بالا ۲۰۰۷
۱ نروژ ۰٫۹۷۱
۲ استرالیا ۰٫۹۷۰
۳ ایسلند ۰٫۹۶۹
۴ کانادا ۰٫۹۶۶
۵ ایرلند ۰٫۹۶۵
۶ هلند ۰٫۹۶۴
۷ سوئد ۰٫۹۶۳
۸ فرانسه ۰٫۹۶۱
۹ سویس ۰٫۹۶۰
۱۰ ژاپن ۰٫۹۶۰
۱۱ لوگزامبورگ ۰٫۹۶۰
۱۲ فنلاند ۰٫۹۵۹
۱۳ آمریکا ۰٫۹۵۶
۱۴ اتریش ۰٫۹۵۵
۱۵ اسپانیا ۰٫۹۵۵
۱۶ دانمارک ۰٫۹۵۵
۱۷ بلژیک ۰٫۹۵۳
۱۸ ایتالیا ۰٫۹۵۱
۱۹ لیختناشتاین ۰٫۹۵۱
۲۰ نیوزیلند ۰٫۹۵۰
۲۱ انگلستان ۰٫۹۴۷
۲۲ آلمان ۰٫۹۴۷
۲۳ سنگاپور ۰٫۹۴۴
۲۴ هنگ کنگ، چین ۰٫۹۴۴
۲۵ یونان ۰٫۹۴۲
۲۶ جمهوری کره ۰٫۹۳۷
۲۷ اسرئیل ۰٫۹۳۵
۲۸ آندورا ۰٫۹۳۴
۲۹ اسلوونی ۰٫۹۲۹
۳۰ برونئی دارالسلام ۰٫۹۲۰
۳۱ کویت ۰٫۹۱۶
۳۲ قبرس ۰٫۹۱۴
۳۳ قطر ۰٫۹۱۰
۳۴ پرتغال ۰٫۹۰۹
۳۵ امارات متحده عربی ۰٫۹۰۳
۳۶ جمهوری چک ۰٫۹۰۳
۳۷ باربادوس ۰٫۹۰۳
۳۸ جزیره مالت ۰٫۹۰۲
توسعه انسانی بالا
۳۹ بحرین ۰٫۸۹۵
۴۰ استونی ۰٫۸۸۳
۴۱ لهستان ۰٫۸۸۰
۴۲ اسلواکی ۰٫۸۸۰
۴۳ مجارستان ۰٫۸۷۹
۴۴ شیلی ۰٫۸۷۸
۴۵ کرواسی ۰٫۸۷۱
۴۶ لیتوانی ۰٫۸۷۰
۴۷ آنتیگوا و باربودا ۰٫۸۶۸
۴۸ لتونی ۰٫۸۶۶
۴۹ آرژانتین ۰٫۸۶۶
۵۰ اروگوئه ۰٫۸۶۵
۵۱ کوبا ۰٫۸۶۳
۵۲ باهاما ۰٫۸۵۶
۵۳ مکزیک ۰٫۸۵۴
۵۴ کاستاریکا ۰٫۸۵۴
۵۵ جماهیرعربی لیبی ۰٫۸۴۷
۵۶ عمان ۰٫۸۴۶
۵۷ سیشل ۰٫۸۴۵
۵۸ ونزوئلا (جمهوری بولیواری) ۰٫۸۴۴
۵۹ عربستان سعودی ۰٫۸۴۳
۶۰ پاناما ۰٫۸۴۰
۶۱ لغارستان ۰٫۸۴۰
۶۲ سنت کیتس و نویس ۰٫۸۳۸
۶۳ رومانی ۰٫۸۳۷
۶۴ ترینیداد و توباگو ۰٫۸۳۷
۶۵ مونته نگرو ۰٫۸۳۴
۶۶ مالزی ۰٫۸۲۹
۶۷ صربستان ۰٫۸۲۶
۶۸ بلاروس ۰٫۸۲۶
۶۹ سنت لوسیا ۰٫۸۲۱
۷۰ آلبانی ۰٫۸۱۸
۷۱ فدراسیون روسیه ۰٫۸۱۷
۷۲ مقدونیه از جمهوری یوگسلاوی سابق ۰٫۸۱۷
۷۳ دومینیکا ۰٫۸۱۴
۷۴ گرانادا ۰٫۸۱۳
۷۵ برزیل ۰٫۸۱۳
۷۶ بوسنی و هرزگوین ۰٫۸۱۲
۷۷ کلمبیا ۰٫۸۰۷
۷۸ پرو ۰٫۸۰۶
۷۹ کشور ترکیه ۰٫۸۰۶
۸۰ اکوادور ۰٫۸۰۶
۸۱ موریس ۰٫۸۰۴
۸۲ قزاقستان ۰٫۸۰۴
۸۳ لبنان ۰٫۸۰۳
​توسعهانسانیمتوسط
۸۴ ارمنستان ۰٫۷۹۸
۸۵ اوکراین ۰٫۷۹۶
۸۶ آذربایجان ۰٫۷۸۷
۸۷ تایلند ۰٫۷۸۳
۸۸ ایران (جمهوری اسلامی) ۰٫۷۸۲
۸۹ گرجستان ۰٫۷۷۸
۹۰ جمهوری دومینیکن ۰٫۷۷۷
۹۱ سنت وینسنت و گرنادین ۰٫۷۷۲
۹۲ کشور چین ۰٫۷۷۲
۹۳ بلیز ۰٫۷۷۲
۹۴ ساموآ ۰٫۷۷۱
۹۵ مالدیو ۰٫۷۷۱
۹۶ اردن ۰٫۷۷۰
۹۷ سورینام ۰٫۷۶۹
۹۸ تونس ۰٫۷۶۹
۹۹ تونگا ۰٫۷۶۸
۱۰۰ جامائیکا ۰٫۷۶۶
۱۰۱ پاراگوئه ۰٫۷۶۱
۱۰۲ سریلانکا ۰٫۷۵۹
۱۰۳ گابن ۰٫۷۵۵
۱۰۴ الجزایر ۰٫۷۵۴
۱۰۵ فیلیپین ۰٫۷۵۱
۱۰۶ السالوادور ۰٫۷۴۷
۱۰۷ جمهوری عربی سوریه ۰٫۷۴۲
۱۰۸ فیجی ۰٫۷۴۱
۱۰۹ ترکمنستان ۰٫۷۳۹
۱۱۰ اشغال سرزمین های فلسطینی ۰٫۷۳۷
۱۱۱ اندونزی ۰٫۷۳۴
۱۱۲ هندوراس ۰٫۷۳۲
۱۱۳ بولیوی ۰٫۷۲۹
۱۱۴ گویان ۰٫۷۲۹
۱۱۵ مغولستان ۰٫۷۲۷
۱۱۶ ویتنام ۰٫۷۲۵
۱۱۷ مولدووا ۰٫۷۲۰
۱۱۸ گینه استوایی ۰٫۷۱۹
۱۱۹ ازبکستان ۰٫۷۱۰
۱۲۰ قرقیزستان ۰٫۷۱۰
۱۲۱ کیپ ورد ۰٫۷۰۸
۱۲۲ گواتمالا ۰٫۷۰۴
۱۲۳ کشور مصر ۰٫۷۰۳
۱۲۴ نیکاراگوئه ۰٫۶۹۹
۱۲۵ بوتسوانا ۰٫۶۹۴
۱۲۶ وانواتو ۰٫۶۹۳
۱۲۷ تاجیکستان ۰٫۶۸۸
۱۲۸ نامیبیا ۰٫۶۸۶
۱۲۹ آفریقای جنوبی ۰٫۶۸۳
۱۳۰ مراکش ۰٫۶۵۴
۱۳۱ سائو توم و پرینسیپ ۰٫۶۵۱
۱۳۲ بوتان ۰٫۶۱۹
۱۳۳ جمهوری دموکراتیک خلق لائوس ۰٫۶۱۹
۱۳۴ هندوستان ۰٫۶۱۲
۱۳۵ جزایر سلیمان ۰٫۶۱۰
۱۳۶ کنگو ۰٫۶۰۱
۱۳۷ کامبوج ۰٫۵۹۳
۱۳۸ میانمار ۰٫۵۸۶
۱۳۹ کومور ۰٫۵۷۶
۱۴۰ یمن ۰٫۵۷۵
۱۴۱ پاکستان ۰٫۵۷۲
۱۴۲ سوازیلند ۰٫۵۷۲
۱۴۳ آنگولا ۰٫۵۶۴
۱۴۴ نپال ۰٫۵۵۳
۱۴۵ جزیره مالاگازی ۰٫۵۴۳
۱۴۶ بنگلادش ۰٫۵۴۳
۱۴۷ کنیا ۰٫۵۴۱
۱۴۸ پاپوآ گینه نو ۰٫۵۴۱
۱۴۹ هائیتی ۰٫۵۳۲
۱۵۰ سودان ۰٫۵۳۱
۱۵۱ تانزانیا (جمهوری متحده) ۰٫۵۳۰
۱۵۲ غنا ۰٫۵۲۶
۱۵۳ کامرون ۰٫۵۲۳
۱۵۴ موریتانی ۰٫۵۲۰
۱۵۵ جیبوتی ۰٫۵۲۰
۱۵۶ لسوتو ۰٫۵۱۴
۱۵۷ اوگاندا ۰٫۵۱۴
۱۵۸ نیجریه ۰٫۵۱۱
توسعه انسانی پایین
۱۵۹ توگو ۰٫۴۹۹
۱۶۰ مالاوی ۰٫۴۹۳
۱۶۱ بنین ۰٫۴۹۲
۱۶۲ تیمور ۰٫۴۸۹
۱۶۳ ساحل عاج ۰٫۴۸۴
۱۶۴ زامبیا ۰٫۴۸۱
۱۶۵ اریتره ۰٫۴۷۲
۱۶۶ سنگال ۰٫۴۶۴