بررسی رابطه الگو های مصرف و رفاه ذهنی در بین ساکنین بالای  …

بررسی رابطه الگو های مصرف و رفاه ذهنی در بین ساکنین بالای …

جنبه شناختی

۱٫رضایت از زندگی ۲٫رضایت محیطی ۳٫کیفیت زندگی

جنبه عاطفی

۱٫احساسات مثبت ۲٫احساسات منفی ۳٫نشاط

کنگ زاف: او به عنوان یکی از صاحب نظران این حوزه سعی دارد شرایط عینی زندگی و رفاه ذهنی افراد و گروه ها را مطرح کند. او با استفاده از یک جدول ساده به تمایز بین بعد “عینی- ذهنی” و ” فردی- اجتماعی” اشاره می کند(هزار جریبی و صفری شالی،۳۹:۱۳۹۱). وی معتقد است که در ارزیابی ها باید شرایط عینی و ارزیابی ذهنی افراد را با رفاه واقعی به طور همزمان در نظر گرفت.با توجه به این دیدگاه به خوبی روشن است که شرایط عینی افراد بر شریط ذهنی آنها اثر گذار است و نباید نادیده گرفته شود. از آنجا که الگوهای مصرف افراد نیز از جمله این شرایط عینی است بنابراین باید به رابطه این دو متغیر یعنی الگوهای مصرف و رفاه ذهنی توجهی ویژه کرد.
جدول شماره (۲-۲): گونه شناسی معرف های رفاه ذهنی از نظر زاف

سطح عینی ذهنی
سطح فردی شرایط عینی زندگی مانند درآمد رفاه ذهنی نظیر رضایت مندی از درآمد
سطح اجتماعی کیفیت جامعه مانند توزیع درآمد کیفیت درک شده جامعه مانند تقسیم بندی درک شده بین پولدار و فقیر

ویلیام ایزاک توماس: جامعه شناس آمریکایی در ابتدای قرن ۲۰ بینشی را ارائه کرد که قویا رشد روانشناسی اجتماعی را تحت تاثیر قرار داد. به عقیده او، تغییر اجتماعی، مهمترین پدیده در جامعه ماست. تغییر در پاسخ به وضعیت بحرانی، هنگامی که گردش کار معمولی افراد دچار خدشه می شود، رخ می دهد. به نظر این دانشمند تبیین تغییر اجتماعی با در نظر گرفتن دو عنصر امکان پذیر است: یکی مربوط به شرایطی مرسوم به “عینی” و دیگری مرسوم به شرایط “ذهنی”. این فکر به خوبی جریانی را در تفکر اجتماعی نشان می دهد که توماس به آن تعلق داشت، یعنی کنش و واکنش نمادین. این جریان حاوی نظری(تزی) است مبنی بر آن که واقعیت بنای نمادینی است که از کنش و واکنش بین افراد(شناخت ها، امیال، باورها، ارزش ها و…)و وضعیت هایی که او با آن مقابله می کند، حاصل می شود. به این معنا، فرد در عین حال آفریننده و آفریده واقعیت است. پس واقعیت “ذهنی” یا “بنا شده” از نظر روانی مهمتر از “واقعیت عینی” است زیرا آن واقعیت است که تاثیراتی بر گردش کار ما می گذارد» (تاپیا،۱۳۸۲: ۳۱).با توجه به نظر توماس،باید به نتایج حاصل از امور ذهنی توجه ویژه کرد. بنابراین عواملی که با این امور در ارتباط اند نیز اهمیتی ویژه می یابند که نباید نادیده گرفته شوند از جمله این عوامل می توانیم به الگوهایی که افراد برای مصرف در زندگی خود انتخاب می کنند اشاره کنیم.
پدیدارشناسان: پدیدار شناسی به عنوان نظریه‌ای جامعه‌شناسی، تحت تأثیر کنش متقابل نمادین – یعنی نحوه تعریف کنشگران از موقعیت‌های اجتماعی و عملکرد آنها بر پایه این تعاریف- تأکید می‌ورزد. همچنین این نظریه کنشگران را نه به عنوان پذیرندگان منفعل بلکه به منزله ایجادکنندگان فعال صحنه اجتماعی در نظر می‌گیرند (ریتزر، ۱۳۷۴: ۳۲۲). براین اساس نظریه‌پردازانی که تحت تأثیر پدیدارشناسی به مطالعه رفاه می‌پردازند برخلاف اثباتگرایان، تجارب ذهنی و آگاهی فرد را به عنوان واقعیت تأثیرگذار در رفاه افراد در نظر می‌گیرند. از این منظر فرد صرفاً تحت تأثیر محیط اجتماعی واکنش نشان نمی‌دهد بلکه با توجه به تفسیری که در ذهن خود از واقعیت اجتماعی دارد رفاه را در نظر می گیرد.با توجه به این دیدگاه می توان ادعا کرد افراد صرفا تحت تاثیر ظاهر الگوهای مصرف نیستند بلکه رفاه ذهنی زمانی با این الگوها مرتبط می شود که افراد تفسیر خود را از الگوی مصرف انتخابی خود ارائه می کنند.در حقیقت هدف پدیدارشناسی مطالعه به همان صورت است که در ذهن فرد اتفاق می‌افتد. دیوید متزا[۵] و گرشام سایکز[۶] از جمله جامعه‌شناسانی هستند که در چارچوب پدیدارشناسی به مطالعه پدیده ها پرداختند.
گویلن، سین و همکارانش (۲۰۰۵) : رفاه ذهنی را به عنوان ارزیابی چند بعدی افراد از زندگی شان در نظر می گیرند که شامل قضاوت های شناختی از رضایت از زندگی و تجربه شخص از احساسات خوشایند و ناخوشایند است.
راسل(۲۰۰۸): معتقد است که رفاه ذهنی به دریافت های شخص از خود و بینش ذهنی از تجربه زندگی خود اشاره دارد. رفاه ذهنی ارزیابی های احساسی و شناختی از افراد را در بر می گیرد و حالت پیشرفته خوشایند روانشناختی را ارائه می کند. رفاه ذهنی مفهومی چند بعدی است و شامل دو حوزه وسیع است: رفاه احساسی و کارکرد مثبت. رفاه احساسی بعدی از رفاه ذهنی است که شامل ادراک ها از شادکامی و رضایت از زندگی و تعادل عواطف و احساسات مثبت و منفی است. بنابراین رفاه احساسی شامل ساختار سه گانه است: رضایت از زندگی، احساس مثبت و احساس منفی.بنابراین رفاه ذهنی به واسطه رفاه احساسی و کارکرد مثبت تعریف می شود و شامل عناصری از شادکامی دریافت شده و رضایت از زندگی، تعادل احساسات مثبت و منفی،‌ رفاه روان شناختی و رفاه اجتماعی می شود که بی ارتباط با رفتار روزمره افراد نیست.چرا که احساسات مثبت و منفی از عواملی حاصل می شوند که افراد در زندگی خود اعمال می کنند. یکی از این عوامل الگوهای مصرف است که افراد در زندگی خود انتخاب می کنند و نتایج حاصل از آن به صورت احساسات مثبت و منفی در زندگی افراد بروز می کند.
۲-۲-۳-۲- شاخص های رفاه ذهنی
علاقه زیادی به کاربرد شاخص های رفاه ذهنی به منظور آگاهی دادن به بحث های سیاسی وجود دارد و در حال حاضر نیز پیمایش های ملی و بین المللی رفاه ذهنی در اتحادیه اروپا ، استرالیا و سایر کشورها انجام می شود. علاوه بر این شاخص های ذهنی رفاه بیش از این، مولفه ی معناداری از قبیل کیفیت زندگی مرتبط به سلامت بوده است. سنجه های رفاه ذهنی به عنوان درون دادی برای رهبران مشاغل به همان اندازه امور دولتی در سطح محلی و منطقه ای مفید هستند. شاخص های رفاه ذهنی برای ارزیابی های سیاسی در حوزه بسیاری از قبیل: مراقبت بهداشتی، خدمات اجتماعی، پارک ها، اوقات فراغت، زندگی شغلی، حمل و نقل، خانواده و محیط به کار برده می شود. در جوامع دموکراتیک این شاخص ها منبع مهمی از اطلاعات را برای رهبران درباره رفاه و مفاهیم شهروندی فراهم می کنند. سنجه های رفاه ذهنی در ارزیابی سیاست های خاص و در سنجش نتایج ملاحظات سیاست مفید واقع می شوند. ملاحظه این شاخص ها به ویژه به علت شواهد زیاد تضمین می شود که رفاه ذهنی هدف مطلوبی برای ملت هاست. بدین معنا که آن نتایج اجتماعی مفیدی ایجاد می کند. مخصوصا در جایی که افسردگی و حالت های منفی طولانی مدت به تولید ایجاد نتایجی اجتماعی نامطلوب می انجامد. بنابراین سیاستگذاران می بایست به رفاه ذهنی علاقمند باشند نه تنها به علت ارزش ذاتی آن برای شهروندان ، بلکه به این علت که رفاه ذهنی اشخاص می تواند منافع مثبت خارجی برای جامعه داشته باشد. به طور مشابه ، سیاستگذاران می بایست مشتاقانه علاقمند به کاهش دادن بدبختی به عنوان هدف برای خود باشند، به این علت که افرد شدیدا ناکام اغلب به طور ضعیف کار می کنند(Diner,2005:1-7) رهنمون هایی برای شاخص های ملی رفاه ذهنی است.
چان کی ونگ و همکاران معتقدند که طبق نظر دینر رفاه ذهنی به مولفه های مجزایی اشاره می کند، از قبیل:
رضایت از زندگی و رضایت از حوزه های مختلف زندگی نظیر ازدواج، کار، درآمد، مسکن و اوقات فراغت.
احساس اثر مثبت (عاطفه) مثبت(احساسات و حالت های خوشایند) در اغلب اوقات.
تجربه احساسات نادر از اثر منفی از قبیل:افسردگی، استرس و عصبانیت.
قضاوت کردن زندگی شخصی با واقعیت دادن و معنی دار شدن.

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.