جستجوی مقالات فارسی – بررسی رابطه الگو های مصرف و رفاه ذهنی در بین ساکنین بالای ۱۵  …

جستجوی مقالات فارسی – بررسی رابطه الگو های مصرف و رفاه ذهنی در بین ساکنین بالای ۱۵ …

۲-۷-۳- جمع بندی پیشینه تحقیق
همانطور که آورده شد، مفهوم رفاه ذهنی در کشور ما به عنوان یک مفهوم مستقل و مهم که در اندازه گیری وضعیت رفاهی بسیار توجه جدی می طلبد، در نظر گرفته نشده است. در تحقیقات علمی انجام شده به دلیل برداشت های متفاوت از این مفهوم،گاه آن را با حالتی تقلیل گرایانه و گاه خارج از مفهوم اجتماعی آن در نظر گرفته اند. این در حالی است که ذهنیت و ادراک افراد در ساختارهای جامعه شکل می گیرد و عاملیت او نیز بسته به میزان پذیرش و تجربه زیسته ای است که فردیت او را شکل داده است. بسیاری از رویکردهایی که به نظریه پردازی و نیز پژوهش های اجتماعی پرداخته اند، یا این مفهوم را در یک پارادیم اقتصادی سنجیده اند یا به کلی به حوزه روانشناسی تقلیل داده اند و بدین خاطر، پژوهشگر وسیاستگذار این حوزه، با سردرگمی در میان تعابیر مختلف روبرو می شود.
در بررسی رفاه ذهنی هیچ گاه نمی توانیم یک یا تعداد کمی از متغیر ها را برای ارزیابی آن در نظر بگیریم. زیرا با گستردگی که در دامنه تعریف و ابعاد این مفهوم وجود دارد، معطوف شدن به یک متغیر ما را در درک صحیح تر مفهوم به تعویق می اندازد و گاه برای محقق حس کاذب شناسایی مفهوم را ایجاد می کند.در بسیاری از تفسیر های به عمل آمده در تحقیقات مطرح شده همه شاخص های رفاهی در نظر گرفته نشده اند. گاه محققان به خاطر زمان اندک و گاه به خاطر عوامل گزینشی ذهنی خود ابعاد جامعی از رفاه ذهنی را به دست نیاورده اند. این امر در پرسشنامه های کارهای تحقیقی وضوح بیشتری دارد. در این پژوهش های اندک که به صورت پیمایشی جامعه شناسی انجام شده اند، سوالات آن بیشتر شادکامی اجتماعی را به صورت اخص و رفاه عینی را به صورت اعم به جای این مقوله مهم اندازه گیری نموده اند.
از سوی دیگر اکثر تحقیقات داخلی، یا بررسی مصرف را در قالب سبک زندگی انجام داده اند که روش غیر مستقیمی برای پرداختن به آن است و یا نوع مصرف را مشخص کرده و روی نوع خاصی از مصرف کار کرده اند. از آنجا که ترکیب خاصی از مصارف گوناگون می تواند تغییرات اجتماعی و فرهنگی و نوآوریهای جوانان را بهتر نشان دهد، تحقیق حاضر نیز در صدد است در یک تقسیم بندی متفاوت از انواع الگوهای مصرف (سنتی،ترکیبی و مدرن)این الگوها را با در نظر گرفتن سه مولفه (مدیریت بدن،اوقات فراغت و مصرف کالاهای فرهنگی) بررسی کند. تحقیقات خارجی گرچه رابطه مستقیم تری با موضوع تحقیق دارند؛ اما اکثراً به روش کیفی انجام شده و قابلیت تعمیم ندارند. از طرف دیگر امروزه با توجه به روند هویت سازی اشخاص با مصرف و نیز اهمیت رفاه ذهنی، با توجه به مطالب ذکر شده در بالا توجه به رابطه الگوهای مصرف و رفاه ذهنی می تواند گره گشای بخش زیادی از سیاستگذاری ها و تصمیم گیری ها باشد. که متاسفانه در تحقیقات مرور شده هیچ اشارات مستقیمی بر این رابطه و نیز شناسایی این دو متغیر به عنوان دو عامل مهم نشده است. همین امر محقق را بر آن داشته که بررسی رابطه الگوهای مصرف و رفاه ذهنی را مورد سنجش قرار دهد تا در راستای ماهیت انباشتی داشتن علم گام موثری نهاده باشد.
فصل سوم
روش شناسی
۳-۱- مقدمه
هر تئوری و نظریهای برای روشن شدن صحت و سقم و تواناییاش در تبیین مسائل مطرح شده در دل خود، لاجرم در مرحلۀ عملیاتی باید به بوتۀ آزمون و نقد گذاشته شود. بدین منظور در این تحقیق، فصل سوم با عنوان «روش شناسی » تعبیۀ شده است تا گامی در صورت بندی و عملیاتی کردن سؤالها، فرضیهها، مفاهیم، تئوریها و … که در فصل های پیشین مطرح شد، برداشته شود و از مرحلۀ «نظر» به مرحلۀ «عمل» پا بگذاریم.
در نتیجه این فصل به بررسی نحوۀ انجام تحقیق که شامل «روش تحقیق»، «جامعۀ آماری»، «روش نمونهگیری و حجم نمونه»، «واحد تحلیل»، «ابزار پژوهش»، «تعریف نظری و عملی متغیرها و مفاهیم»، «روایی»، «پایایی»، «رویۀ جمعآوری دادهها» و «فنون تحلیل» پرداخته میشود و در کنار آنها به «ملاحظات اخلاقی» نیز اشارهای می شود.
۳-۲- روش تحقیق
نوع و ماهیت موضوع پژوهش، روش علمی دستیابی به شناخت را تعیین میکند. با توجه به ماهیت تحقیق و متغیرها و مفاهیم آن و نیز ویژگیهای خاص جامعۀ آماری، در پژوهش حاضر از دو روش سود جستهایم. به لحاظ مفهومی از روش مطالعۀ اسنادی[۴۸] و از حیث تجربی برای بررسی متغیرها و چگونگی توزیع آنها در جامعه از روش پیمایشی[۴۹] استفاده کردهایم.
۳-۳- جامعۀ آماری
جامعۀ آماری در این پژوهش عبارت است از جمعیت بالای ۱۵ سال (زن ومرد) شهر تهران در سال ۱۳۹۳ که سابقه سکونت آنها بیش از پنج سال باشد.
۳-۴-روش نمونهگیری
در این تحقیق از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله‌ای استفاده شده است، بدین صورت که شهر تهران در ابتدا به پنج بخش شمال، مرکز ،شرق ،غرب و جنوب شهر تقسیم و از هر بخش دو منطقه و از هر منطقه ۴ محله انتخاب شده است، سپس از هر محله تعداد حدود ۱۰ پرسشنامه، و در مجموع ۴۰۰ پرسشنامه جمعآوری گردیده است.
بخش شمال( مناطق ۱(شامل محله های: نیاوران، سوهانک، درکه، قیطریه) و۳( شامل محله های: زرگنده،ونک،سیدخندان،دروس))
بخش مرکز(مناطق ۱۰(شامل محله های: سرسبیل شمالی،هاشمی،بریانک،جی)و۱۲( شامل محله های: بهارستان، آبشار، سنگلج، دروازه غار))
بخش شرق(مناطق ۱۳(شامل محله های:قاسم آباد، صفا، دهقان، زینبیه) و ۱۵( شامل محله های: شهید بروجردی،مسعودیه،رضویه،ابوذر))
بخش غرب( مناطق ۲۱( شامل محله های:تهرانسر شرقی،شهرک دانشگاه،چیتگر شمالی،وردآورد ) و ۲۲ (شامل محله های: نه، هشت، زیبا دشتک پایین،امید دژبان))
بخش جنوب(مناطق ۱۸(شامل محله های: ۱۷شهریور،ولیعصر شمالی، خلیج فارس جنوبی،یافت آباد شمالی) و ۲۰ )شامل محله های: جوانمرد قصاب، ۱۳ آبان، ظهیر آباد، فقر آباد ))
۳-۵- حجم نمونه
از آنجا که مطالعۀ جوامع آماری بزرگ هم به لحاظ هزینه و هم به لحاظ وقت در توان تحقیقات دانشجویی نیست، پس برای تعیین تعداد افراد مورد مطالعه، از نمونهگیری استفاده شده است.
برای تعیین حجم نمونه نیز از فرمول «کوکران و جدول کرجس و مورگان» استفاده شده است. در فرمول کوکران از پنج درصد خطا و ۹۵ درصد اطمینان استفاده کرده ایم (رفیع پور،۱۳۷۴:۳۸۳).
با پذیرش ۰۵/۰ خطا، از طریق فرمول فوق می‏توان حجم نمونه را برآورد کرد:
 
 
N5920930 حجم جمعیت آماری ۹۶/۱t= درصد خطای معیار(ضریب اطمینان قابل قبول) ۵/۰q= نسبتی از جمعیت فاقد صفت(زنان) ۵/۰P= نسبتی از جمعیت فاقد صفت(مردان) ۰۵/۰ d= سطح خطا
با استفاده از این فرمول حجم نمونه ۳۸۴ نفر برآورد شد که برای بالا بردن دقت نمونهگیری آن را به ۴۰۰ نفر افزایش داده ایم.
۳-۶- واحد تحلیل
واحد تحلیل عبارت است از فرد، گروه، طبقه یا پدیدۀ اجتماعی و موضوعی که ویژگی های آن مورد بررسی قرار میگیرد. واحد تحلیل در این تحقیق، فرد می باشد و سطح تحلیل خرد است.
۳-۷- ابزار پژوهش
یکی از ابزارهای بسیار متداول در گردآوری اطلاعات میدانی، پرسشنامه است. به همین منظور ابزار گردآوری دادهها در این تحقیق، «پرسشنامه» ی محقق ساخته توأم با «مصاحبه» میباشد، تا به این وسیله از معایب پرسشنامه کاسته شود و به وسیلۀ پرسشنامۀ مصاحبهای با ایجاد یک ارتباط صمیمی امکان درک، کشف و دریافت پاسخ های مناسب برای دسترسی به واقعیت فراهم شود.
۳-۸- تعاریف نظری و عملی متغیرهای پژوهش
علاوه بر اطلاعات جمعیت‏شناختی از جمله سن، جنس ، وضعیت تاهل وسال های سکونت (سوالات۱،۲،۳،۴) مواد زیر در پرسشنامه استفاده شده اند.
۳-۸-۱-الگوی مصرف
تعریف نظریمصرف در معنای کلی شامل همه انواع فعالیت های غیر کاری و غیر تولیدی است و به فرآیندی اشاره دارد که در آن کالاهای مادی و خدمات برای ارضای نیازها به کار گرفته می شوند.صحبت کردن از الگو نیز به معنای جستجوی نوعی نظم در پدیده های پراکنده و منفرد است.بنابراین منظور از الگوی های مصرف این است که آیا بر حسب نوع کالاها و فعالیت های مورد استفاده افراد، شیوه مصرف آنها و معیارها و موازین انتخاب آن کالاها، تفاوت هایی معنادار در میان الگوهای مصرف مورد مطالعه دیده می شود یا نه؟(مرادی،۱۳۸۹: ۱۵)
الگوی مصرف در این پژوهش به سه گونه ( سنتی، مدرن و ترکیبی) تقسیم می شود که هر یک از این سه گونه را با سه شاخص(مدیریت بدن، اوقات فراغت ، مصرف کالاهای فرهنگی)مورد بررسی قرار خواهیم داد.
تعریف عملیاتی: ما برای عملیاتی سازی الگوهای مصرف، سه شاخص را مشخص و آن مفاهیم را عملیاتی سازی می کنیم. تا در مجموع تفاوت این الگوهای مصرف با یکدیگر مشخص گردد.با توجه به اینکه در این زمینه مولفه ها و شاخص های متنوعی وجود دارد، بنابراین از آنجایی که در رابطه با بحث الگوی مصرف نیز از نظریات پیر بوردیو استفاده کرده ایم در اینجا هم از مولفه هایی استفاده شده است که بوردیو در بررسی های خود به آنها پرداخته است. این فاکتور ها عبارتند از:
مدیریت بدن
اوقات فراغت
کالاهای فرهنگی
هر کدام از این مولفه ها در زیر تعریف نظری و عملیاتی می گردند و در نهایت با استفاده از طیف لیکرت سنجیده می شوند.از مجموعه نمراتی که فرد در هر کدام از ابعاد به دست می آورد نوع الگوی مصرفی او مشخص می شود. این مولفه ها به ۳۶ سوال تقسیم شده که کمترین نمره ۳۶ و بیشترین نمره افراد۱۸۰می باشد. برای سنجش هر یک از گویه های فوق، به گزینه «اصلا » امتیاز ۱، به گزینه «خیلی کم» امتیاز ۲، به گزینه« کم» امتیاز ۳، به گزینه «زیاد» امتیاز۴ و به گزینه «خیلی زیاد » امتیاز ۵ داده شد.

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.