پایان نامه ارشد رایگان با موضوع ارزش ادراک شده، استان خراسان، اوقات فراغت، نماز جماعت

No Comments

برای فرد به همراه می‌آورند(ربانی و بهشتی، 1390). یکی از کارکردهای مهم دین، ایجاد اعتماد و اطمینان اجتماعی است. اعتماد اجتماعی یکی از عناصر بنیادین در برقراری تعامل اجتماعی است. اعتماد، شاخصی از سرمایه اجتماعی است که تبادل اجتماعی را در شرایط عدم اطمینان و ریسک تسهیل می‌کند. تحقیقات نشان داده است که بین میزان دینداری با ابعاد مختلف میزان اعتماد اجتماعی (به جز اعتماد به محیط)، رابطه مستقیم و معنی داری وجود دارد؛ به عبارت دیگر با افزایش میزان دینداری، اعتماد نهادی، اعتماد تعمیم یافته و اعتماد بین شخصی افزایش می‌یابد. در مجموع نیز با افزایش میزان دینداری، میزان اعتماد اجتماعی افزایش پیدا می‌کند(افشانی، فاضل نجف آبادی، حیدری و نوریان نجف آبادی، 1389). در تحقیقی که علیزاده اقدم و همکاران با عنوان “بررسی رابطه عمل به احکام اسلامی و سرمایه اجتماعی” در بین 387 نفر از دانشجویان دانشگاه تبریز انجام دادند، با توجه به اینکه سرمایه اجتماعی، مفهومی است که در بسیاری موارد توسط تحلیل گران اجتماعی برای توصیف طیف وسیعی از فرآیندهای اجتماعی به کار برده می‌شود و کمک می‌کند تا به درک این پرسش برسیم که چرا برخی افراد، گروه‌ها و طبقات مردم به نتایج سیاسی، اقتصادی و یا اجتماعی مثبت تری نسبت به دیگران نائل می‌شوند، پس از سنجش دینداری و شاخص‌های سرمایه اجتماعی (انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی و اعتماد اجتماعی) به این نتیجه رسیدند که افراد دیندار از سرمایه اجتماعی بیشتری نیز برخوردارند؛ بنابراین می‌توانند به نتایج سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مثبت تری نسبت به دیگران نائل آیند(علیزاده‌اقدم، کوهی، عباس‌زاده و مبارک‌بخشایش، 1392). یکی از آسیب‌هایی که به قلمرو ذهن انسان تعلق دارد و همه مکاتب و ایدئولوژی‌ها به نحوی با آن دست به گریبان بوده‌اند، مسئله بیگانگی و اشکال مختلف آن است. به طور کلی از بیگانگی به عنوان تنفر یا بیزاری در احساس و نیز احساس انفصال، جدایی و دور افتادن فرد از خود، جامعه، کار و… یاد کرده‌اند که در این زمینه آنچه این موضوع را با گردشگری پیوند می‌زند، معاشرت افراد و میزان پیوندشان با یکدیگر است. سراج زاده و همکاران بیان کرده‌اند که هرچه دینداری فرد افزایش یابد بر شدت انسجام اجتماعی، گسترش نظم و وفاق اجتماعی افزوده می‌شود، گرچه بیان کرده‌اند که بعد عاطفه دینی که عمدتاً بر تجربه دینی و وجه احساس مذهبی استوار است، احتمالاً می‌تواند به طریق آنچه در عرفای اسلامی یا دست کم اهل تصوف موجب دنیاگریزی شده، اما دیگر ابعاد دینداری در کاهش بیگانگی اجتماعی موثرند(سراج زاده، قصابی و چمنی، 1391). در زمینه جرم و جنایت نیز، نتایج تحقیقات نشان داده است که متغیر مناسکی (از ابعاد دینداری)، تأثیر مستقیمی در کاهش ارتکاب رفتار مجرمانه داشته است؛ و بقیه متغیرها یعنی ابعاد اعتقادی و پیامدی و تجربی، تأثیر غیرمستقیمی داشته‌اند(محسنی تبریزی و نوروزی گودرزی، 1383). در زمینه تحقیقات خارجی صورت پذیرفته در رابطه بین دینداری و گردشگری، در پژوهشی با عنوان ” نقش دینداری اسلامی در رابطه بین ارزش ادراک شده و رضایت گردشگران”، شش بعد از ارزش ادراک شده مشتری مسلمان (کیفیت، قیمت، ارزش عاطفی، ارزش‌های اجتماعی، ارزش اسلامی ویژگی‌های فیزیکی و ارزش اسلامی ویژگی‌های غیر فیزیکی) که تأثیر مثبتی بر رضایت مشتری مسلمان دارند، شناسایی شد و این مطالعه نشان می‌دهد که دینداری اسلامی اثرات ارزش اسلامی ویژگی‌های فیزیکی و ارزش اسلامی ویژگی‌های غیر فیزیکی را روی رضایت مشتری مسلمان (گردشگر مسلمان) تعدیل می‌کند. نتایج این پژوهش بر اهمیت دینداری در درک رضایت و رفتار گردشگر مسلمان تأکید کرده است (اید62، 2015). نتایج پژوهشی دیگر نیز در این زمینه (کیریلوا، 2014) نشان داده است که مذهب در تفسیر از مهمان نوازی و رفتار مهمان نواز عاملی مؤثر است.

  پایان نامه ارشد درمورداوقات فراغت، سلامت روان

5-4-2- ابعاد و سنجش دینداری اسلامی
انسان چون دارای ابعاد اعتقادی، اخلاقی، حقوقی و فقهی است و چون در همه این زمینه‌ها نیازمند به برنامه‌ریزی است، دین نیز باید دربردارنده همه این ابعاد باشد و نیازهای اعتقادی، اخلاقی، حقوقی و فقهی بشر را تأمین نماید و برنامه‌ریزی‌هایی در ابعاد مختلف زندگی داشته باشد تا انسان با بهره‌گیری از آن‌ها به سعادت ابدی برسد(جوادی آملی، 1391). دین دارای سه رکن اساسی است که از آن‌ها به “نظام اعتقادی”، “نظام ارزشی یا اخلاقی” و “نظام فقهی یا رفتاری” نام برده می‌شود(شاکرین، 1387). هیچ دینی بدون سه رکن پیش گفته تحقق پذیر نیست؛ هرچند ممکن است محتوای این ارکان در ادیان مختلف با یکدیگر تفاوت‌های جدی داشته باشند. به منظور سنجش دینداری، یکی از روش‌های به کار گرفته شده توسط پژوهشگران مختلف این عرصه، استفاده از مدل و ساخت سنجه بر اساس آن بوده است. دین پژوهان مدل‌های مختلفی ارائه کرده‌اند که این مدل‌ها معمولاً تحت تأثیر نوع دین آن جامعه، ابعاد مورد نظر برای آن دین از سوی پژوهشگر و شرایط اجتماعی آن جامعه بوده است. از طرف دیگر، انواع دینداری‌های موجود در یک دین مشخص، تحت تأثیر میزان اهتمام پیروان به ابعاد مختلف آن دین، شکل می‌گیرد. به این معنا که دیندار تحت تأثیر شرایط بیرونی و احوال درونی خود، در بعضی از ابعاد دین سعی بیشتری دارد و برخی را خواسته یا ناخواسته مورد بی توجهی قرار می‌دهد. از آنجا که برای رسیدن به یک مدل دینداری، نیاز به بررسی ابعاد دین می‌باشد، بر اساس پژوهشی
که به جمع آوری ابعاد دین از نظر پژوهشگران مختلف پرداخته، مروری اجمالی به ابعاد دین ارائه می‌گردد (جدول 3-2).

جدول 3-2- بعدشناسی دین – [32]
ارائه دهنده
ابعاد دین
کنت
عقاید
عواطف
عمل

لئوبا
عقاید
عواطف
عمل
اجتماعی

واخ
عقیدتی

مناسکی
معاشرتی

دورکیم
عقیدتی

مناسکی
اجتماعی

گلاک و استارک
اعتقادی

رفتاری

ارزشی
نمادین

اسمارت
عقیدتی
تجربه دینی
مناسکی
سازمانی
اخلاقی
اسطوره ای
مادی
کرافورد
اعتقادی
فردی
مناسکی
نهادی
اخلاقی
ماوراء طبیعی
سیاسی

در پژوهش تیلیوم و بلگیومیدی، (2009)، نیز از مجموع 60 آیتم دینداری اسلامی، 4 بعد اصلی دینداری اسلامی به دست آمده است. همچنین، شجاعی زند(1385) پس از بررسی مدل‌های مختلف ارائه شده برای سنجش دینداری، به طوری که بیان کرده است که کورن وال و همکاران با دو معیار “اجزا” و “شیوه” دینداری یک مدل شش بعدی دینداری ارائه کرده‌اند. کینگ و هانت به شش شاخه اصلی که ده زیر بخش را در بر می‌گیرد در دینداری اشاره کرده و مدلی ارائه داده‌اند، گلاک و استارک مدلی 4 بعدی که هر کدام به 5 شاخص تقسیم شده‌اند، فوکویاما مدلی 4 بعدی و لنسکی به 2 بعد که هر کدام به دو زیر شاخه تقسیم می‌شوند اشاره کرده است، مدل زیر را برای سنجش دینداری در ایران ارائه کرده است (جدول 4-2).

جدول 4-2- مدل سنجش دینداری در ایران – [32]

دشواری سنجش اخلاق از یک سو و وجود نظریات مختلف ارائه دهندگان مدل‌ها به طوری که از آن با عناوین مختلفی یاد شده و حتی با نگرش‌های مختلفی دیده شده است، باعث شد تا این سنجه در مدل پیشنهادی این پژوهش لحاظ نگردد و زیر مجموعه وجه عاطفی دین، تنها عبادیات که در نهایت به ابعاد دینداری با عنوان اهل عبادت بودن (انجام فردی و جمعی عبادت) منتهی می‌گردد، لحاظ شوند. در وجه عملی دین همانطور که در مدل جدول 4-2 آمده است، بعد متشرع بودن (عمل به تکالیف فردی و جمعی) مورد بررسی قرار گرفته است. منظور از اهتمام شعایری، آشکار ساختن متابعت و هواداری دینی است که برای یادمان و گرامی داشتن مقدسات اعم از اشخاص مقدس، مکان‌ها و زمانهای مقدس توصیه شده است و بیشتر حالت داوطلبانه داشته و نشانه گویا از آمادگی و جدیت دینی فرد می‌باشد. مشارکت دینی، به عهده گرفتن نقش و قبول مسئولیت در فعالیت‌های دینی و سهیم شدن در هزینه‌های آن است. معاشرت دینی به نشست و برخاست و داشتن رابطه اجتماعی یا عدم رابطه اجتماعی با افرادی که دین توصیه کرده است، گفته می‌شود. شریعت نیز مجموعه تکالیفی که خداوند آن‌ها را واجب، حرام، حلال و مکروه کرده است و به دو بخش تکالیف قردی و جمعی تقسیم می‌شوند، اتلاق می‌شود. منظور از عبادات کلیه رفتار و آدابی است که فرد در مقام پرستش، نسبت به پروردگار و معبود خویش انجام می‌دهد، به طوری که عبادات جمعی یا مناسک، شامل نماز جماعت، نماز جمعه، مجالس دعا، اعتکاف و حج می‌باشد و عبادات فردی شامل نماز اول وقت، قران خواندن، نماز و روزه مستحبی و دعای فردی است که انتظار می‌رود پیروان دین اسلام بجا آورند(حبیب زاده خطبه سرا، 1384).

  منابع پایان نامه دربارهسازمان تجارت جهانی

جدول 5-2- شاخص‌های سنجش دینداری
متغیر
شاخص
اعتقادات
خدا

پیامبر

امام

قران

حیات بعد از مرگ

حسابرسی بعد از مرگ
ظاهر دینی
پوشش
عبادت فردی
مستحبات
عبادت جمعی
نماز

حج
شعایر دینی
فعالیتهای مذهبی
مشارکت دینی
سهم داشتن در فعالتهای مذهبی
معاشرت دینی
رابطه اجتماعی با هم دینی(هم کیشان)
تکالیف فردی
واجبات
اهتمام دینی
مسئولیت نسبت به دیگران

مسئولیت نسبت به خود

5-2- مدل پیشنهادی نهایی پژوهش
در نهایت، مدل دو وجهی زیر برای این پژوهش از مدل به کار گرفته شده توسط زمانی فراهانی (2012)، همراه با تغییراتی می‌باشد که زیرشاخه‌های دینداری در آن بر اساس مدل شجاعی‌زند(1385) می‌باشد. (شکل 2-2).

شکل 2-2- چارچوب مفهومی تأثیر دینداری اسلامی روی ادراک اثرات فرهنگی اجتماعی گردشگری
(اقتباس از Zamani-Farahani, Ghazali Musa, 2012)

6-2- مکان مورد مطالعه
1-6-2- شهر مشهد
بی شک بررسی میزان تأثیرگذاری دینداری افراد جامعه میزبان روی ادراک آن‌ها از پیامدها و اثرات اجتماعی فرهنگی منبعث از گردشگری، نیازمند مورد مطالعه قراردادن منطقه‌ای است که هم به لحاظ گردشگری و هم به لحاظ مذهبی شهرت داشته باشد تا بتواند همه ابعاد هردو متغیر مربوطه را به طور کامل در برگیرد و مورد سنجش قرار دهد.
کلانشهر مشهد، مرکز استان خراسان رضوی با 2,807,464 نفر جمعیت بر اساس سرشماری کشوری صورت گرفته در سال 1390 دارای 13 منطقه که سیزدهمین منطقه، منطقه ثامن نام دارد و بقیه مناطق آن با شماره‌های 1 تا 12 نام گذاری شده‌اند (جدول شماره جدول 6-2)، مورد مناسبی است که هر دو موضوع را به طور مناسبی پوشش می‌دهد. کلانشهری که به خاطر وجود حرم مطهر علی بن موسی الرضا (ع) از شهرهای بزرگ مذهبی جمهوری اسلامی ایران به مشار می‌رود و علاوه بر این که شهر گردشگری مذهبی نیز به شمار می‌رود، به لحاظ دیگر جاذبه‌های موجود در آن، به لحاظ گردشگری نیز شهرت دارد.

جدول 6-2- برآورد جمعیت شهر مشهد براساس اطلاعات سرشماری نفوس و مسکن سال 1385 و 1390 به تفکیک مناطق – [34]
مناطق
برآورد جمعیت سا
ل
1391
برآورد جمعیت سال
1392
برآورد جمعیت سال
1393
منطقه 1
176,587
177,100
177,567
منطقه 2
436,895
438,982
440,962
منطقه 3
395,361
402,884
410,459
منطقه 4
246,672
246,995
247,252
منطقه 5
170,423
172,680
174,924
منطقه 6
237,687
245,277
253,062
منطقه 7
232,502
235,048
237,564
منطقه 8
92,458
90,683
88,911
منطقه 9
310,799
321,348
332,194
منطقه 10
276,390
288,004
300,058
منطقه 11
196,851
201,371
205,951
منطقه 12
64,271
68,155
72,022
منطقه ثامن
19,795
18,255
16,825
مجموع
2,856,691
2,906,782
2,957,751

  دانلود پایان نامه با موضوعدینامیکی

بر اساس پژوهش‌های آماری مدیریت آمار و تحلیل اطلاعات معاونت برنامه ریزی و توسعه شهرداری شهر مشهد، جمعیت آن برای سال 1393، 2,957,751 نفر برآورد شده است(شهرداری مشهد، معاونت برنامه‌ریزی و توسعه، مدیریت آمار و تحلیل اطلاعات، 1392) که آمار تفصیلی هر منطقه شهر نیز برآورد شده است که در پیوست (ب) ارائه شده است.
سفرهای تک انگیزه ای با انگیزه زیارت در طول سالیان اخیر به سفرهای چند انگیزه‌ای با اولویت زیارت به مشهد بدل گشته است و حدود 84 درصد سفرهای به مشهد را در برمی گیرد. تعداد زائران و گردشگران داخلی شهر مشهد در سال 1390 به حدود بیست میلیون و نهصد هزار نفر رسیده است که طبق پژوهشی که سقایی و نوبخت انجام داده‌اند، پیش بینی کرده‌اند که تعداد آن به حدود بیست و هشت میلیون نفر در سال 1395 می‌رسد. با توجه به نتایج به دست آمده از این تحقیق، اوج‌های سفر زائران و گردشگران داخلی نیز طبق پیش بینی از همان پیک‌های سفر حال حاضر در فروردین و ماه‌های تابستان تابعیت می‌کند(سقایی و جوانبخت، 1392).
ساختار گردشگری مذهبی – فرهنگی شهر مشهد ریشه در اعتقادات و باورهای مذهبی – فرهنگی مردم دارد و کارکردهای آن به صورت عام‌المنفعه، مشارکت داوطلبانه و خیرخواهانه، مردم و دسته‌های مختلف مذهبی را به خود جلب کرده است. این نوع گردشگری فراتر از وابستگی به اوقات فراغت، به ایام خاص مذهبی نیز وابسته بوده و حوزه نفوذش از مرزهای جغرافیایی کشور فراتر می‌رود(مومنی، صرافی و خوزانی، 1387).
همانطور که اشاره شد، انتخاب شهر مشهد برای این پژوهش، با درنظر گرفتن موضوعاتی از قبیل کلان‌شهر بودن آن، مذهبی بودن آن، کارکرد گردشگری و به خصوص گردشگری مذهبی شهر صورت گرفته است. مشخص شدن نقایص گردشگری شهر مشهد، به عنوان جامعه‌ای که می‌تواند نمونه موفق گردشگری و الگویی در مسیر توسعه گردشگری باشد، نیاز مبرمی به بررسی تعامل جامعه میزبان و گردشگران، نتایج و اثرات گردشگری در این ناحیه و ادراک جامعه از این اثرات و واکنش آن‌ها به این اثرات و در نهایت عوامل مؤثر بر ادراک آنان از این اثرات، بخصوص تأثیر دینداری بر ادراکشان از اثرات فرهنگی اجتماعی گردشگری، دارد.

7-2- پیشینه پژوهش
با نگاهی به تحقیقات انجام گرفته در زمینه ارتباط بین گردشگری و اسلام، این موضوع مشخص می‌گردد که تحقیقات انجام گرفته در داخل ایران با محوریت موضوعاتی از قبیل تبیین جایگاه گردشگری در اسلام(کلانتری، 1376؛ همایون، 1378) و رویکردهای آن(شفقی، حسنوند و مصلحی، 1391)، تبیین مسائل مربوط به گردشگران غیر مسلمان در یک کشور اسلامی(نجفی، 1376) و برآوردن نیازهای آنان(حسینی، 1376) انجام گرفته است. در زمینه پژوهش‌های خارجی نیز، پژوهشگران عمدتاً تمایل به تمرکز بر روی تعدادی از نگرانی‌های نظری و عملی از جمله برنامه ریزی‌های زیارت یا گردشگری مذهبی (هیترک63، 1990)، مدیریت و تفسیر مکان‌های مقدس (مورث64، 2007)، پیامدهای گردشگری بر روی مکان‌های مذهبی، اثرات اقتصادی ناشی

دیدگاهتان را بنویسید